Podatki w praktyce
Pomoc eksperta

Darowizna

Umowa darowizny

Choć darowiznę uznaje się za umowę, to świadczenie w niej jest tylko jednostronne. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Zasady, jakie stosuje się do umowy darowizny regulowane są w ustawie kodeks cywilny. Konsekwencje podatkowe takiej czynności regulują przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

  • gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu cywilnego (np. umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, przeniesienie własności rzeczy nabywanej w w związku ze zleceniem kupna przez osobę trzecią, działanie agenta);
  • gdy ktoś zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nie nabyte (np. rozporządzanie przedmiotami wchodzącymi do udziału spadkowego przed śmiercią spadkodawcy).

Powyższe dwie czynności nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od darowizn.

Szczególna forma umowy darowizny zastrzeżona jest z przyczyn bezpieczeństwa. Pozwala ona lub przynajmniej chroni przed pochopnymi darowiznami, których późniejsze skutki byłyby niepożądane przez darczyńcę. Stąd standardem jest notarialna forma zawarcia darowizny. Co jednak istotne, ustawodawca pozwala na zachowanie innej formy, która czyni darowiznę ważną pod warunkiem, że przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Ustne zapewnienie lub pisemne oświadczenie, że dokonuje się darowizny nie będzie ważne do momentu faktycznego przekazania majątku w formie darowizny (spełnienia oświadczenia). Sporządzona na piśmie darowizna, która nie została wykonana, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od darowizn. Obowiązek podatkowy z tytułu takiej czynności nie powstał.

 

Plik za SMS Nazwa pliku
Umowa darowizny
Pokwitowanie odbioru darowizny
Prośba o umorzenie podatku od darowizny

 

Uwaga !

Darowizna nieruchomości wymaga zawsze formy aktu notarialnego, a darowizna przedsiębiorstwa powinna być dokonana w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze nie wykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Odwołanie możliwe jest również w przypadku dopuszczenia się przez obdarowanego w stosunku do darczyńcy rażącej niewdzięczności, chyba że darczyńca mu taką niewdzięczność wybaczył. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy. Odwołanie darowizny nie wpływa na podatek od darowizny i nawet po skutecznym jej odwołaniu nie spowoduje powstania nadpłaty (NSA, wyrok z 11 maja 1993 r., sygn. akt III SA 209/93 wskazał, że z chwilą przyjęcia darowizny powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn, którego nie unicestwia późniejsze odwołanie darowizny).

Przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej przez tę osobę przed ubezwłasnowolnieniem, jeżeli darowizna ze względu na wartość świadczenia i brak uzasadnionych pobudek jest nadmierna. Rozwiązana, niewykonana jeszcze umowa darowizny nie podlega opodatkowaniu podatkiem od darowizn.

Niedostatek darczyńcy po dokonaniu darowizny powoduje, że obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia. Zwrot wartości wzbogacenia lub świadczenie wzajemne na rzecz pozostającego w niedostatku nie wpływa na podatek od darowizny, w szczególności zapłacony podatek nie zostaje uznany za nadpłatę.

 

Uwaga !

Powrotne przeniesienie własności w związku z odwołaniem darowizny lub jej rozwiązaniem nie powoduje powstania po raz kolejny obowiązku zapłaty podatku od darowizny z tytułu nowej transakcji (Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, 30.04.2010 r., sygn. akt ITPB2/436-43/10/ENB).

Polecenie darczyńcy

Podatek od spadków i darowizn nałożony jest nie tylko na umowę darowizny, ale również na polecenie darczyńcy. Darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego.

Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny - także właściwy organ państwowy.

Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to usprawiedliwione wskutek istotnej zmiany stosunków. Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, obdarowany może zwolnić się przez wydanie przedmiotu darowizny w naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje. Przepisu tego nie stosuje się, gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.

 

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 02-06-2005
  • data modyfikacji: 18-07-2014

Komentarze

Autor: kasia (18-03-2014 21:41:00)
Temat: darowizna samochodu
Witam mam pytanie czy jezeli ojciec che mi przekazac samochód podpisujac umowe darowizny pojazdu to czy bede musiala zaplacic za to podatek?
Dodaj swój komentarz
Drukuj