Zmiana zasad ustalania prawa do świadczeń rodzinnych

Znowelizowane zasady przyznawania prawa do Å›wiadczeÅ„ rodzinnych zacznÄ… obowiÄ…zywać z dniem 1 stycznia 2012 r., choć część z nich już ma zastosowanie. Zmiana przepisów ma na celu m.in. ustalenie dochodu, od którego uzależnione jest prawo do zasiÅ‚ku wraz z dodatkami, jak najbardziej zbliżonego do faktycznie uzyskiwanego przez rodzinÄ™ w okresie pobierania tych Å›wiadczeÅ„. Ponadto ogranicza prawo do Å›wiadczenia pielÄ™gnacyjnego, eliminujÄ…c przy okazji pewne nieÅ›cisÅ‚oÅ›ci zwiÄ…zane z interpretacjÄ… przepisów.

Nowe zasady przyznawania Å›wiadczeÅ„ rodzinnych zostaÅ‚y okreÅ›lone w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o Å›wiadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212). WejdÄ… one w Å¼ycie z dniem 1 stycznia 2012 r., za wyjÄ…tkiem przepisów dotyczÄ…cych przyznawania Å›wiadczenia pielÄ™gnacyjnego, które obowiÄ…zujÄ… już od 14 października 2011 r. Nowelizacja ma na celu przede wszystkim dostosowanie prawa do wyroków TrybunaÅ‚u Konstytucyjnego, w tym m.in. z dnia 30 czerwca 2009 r. (sygn. akt P 45/08) w sprawie dochodu utraconego.

Pojęcie dochodu

Od 1 stycznia 2012 r. dochodem, na podstawie którego ustala siÄ™ prawo do Å›wiadczeÅ„ rodzinnych, bÄ™dÄ… przychody podlegajÄ…ce opodatkowaniu na podstawie wskazanych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.) (tj. art. 27, 30b, 30c i 30e) pomniejszone o:

• koszty uzyskania przychodu,
   
• należny podatek dochodowy od osób fizycznych,
   
• skÅ‚adki na ubezpieczenia spoÅ‚eczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz
   
• skÅ‚adki na ubezpieczenie zdrowotne.

Brany więc będzie pod uwagę m.in.:

• przychód opodatkowany wg skali podatkowej,
   
• dochód z odpÅ‚atnego zbycia papierów wartoÅ›ciowych lub pochodnych instrumentów,
   
• dochód z pozarolniczej dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej lub dziaÅ‚ów specjalnych produkcji rolnej opodatkowany podatkiem liniowym,
   
• dochód z odpÅ‚atnego zbycia nieruchomoÅ›ci.

Utrata i uzyskanie przychodu

Od nowego roku zostanie rozszerzony katalog przesÅ‚anek uznawanych za utratÄ™ i uzyskanie dochodu. Za utratÄ™ dochodu uznana bÄ™dzie również utrata:

• zasiÅ‚ku chorobowego, Å›wiadczenia rehabilitacyjnego lub zasiÅ‚ku macierzyÅ„skiego, przysÅ‚ugujÄ…cych po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także
   
• zasÄ…dzonych Å›wiadczeÅ„ alimentacyjnych w zwiÄ…zku ze Å›mierciÄ… osoby zobowiÄ…zanej do tych Å›wiadczeÅ„.

Natomiast uzyskanie zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zostanie potraktowane jako uzyskanie przychodu.

Sposób ustalania dochodu

Zasady postÄ™powania w przypadku utraty i uzyskania dochodu, okreÅ›lone w § 17 i 18 rozporzÄ…dzenia Ministra Pracy i Polityki SpoÅ‚ecznej w sprawie sposobu i trybu postÄ™powania w sprawach o Å›wiadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. nr 105, poz. 881 ze zm.), z nowym rokiem znajdÄ… swoje uregulowanie bezpoÅ›rednio w ustawie o Å›wiadczeniach rodzinnych.

W przypadku uzyskania przez czÅ‚onka rodziny przychodu w roku, z którego dochody stanowiÄ… podstawÄ™ do ustalenia prawa do Å›wiadczeÅ„ rodzinnych, uzyskany dochód zostanie podzielony przez liczbÄ™ miesiÄ™cy, w których zostaÅ‚ osiÄ…gniÄ™ty, o ile dana osoba bÄ™dzie go otrzymywaÅ‚a w dniu ustalania prawa do Å›wiadczeÅ„ rodzinnych. JeÅ›li natomiast zostaÅ‚ uzyskany po roku, z którego dochody stanowiÄ… podstawÄ™ do ustalenia prawa do Å›wiadczeÅ„ rodzinnych, dochód czÅ‚onka rodziny powiÄ™kszy siÄ™ o kwotÄ™ uzyskanego przychodu z miesiÄ…ca nastÄ™pujÄ…cego po miesiÄ…cu, w którym zostaÅ‚ on osiÄ…gniÄ™ty. Pozwoli to na ustalenie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinÄ™ w okresie pobierania Å›wiadczeÅ„.

Przy ustalaniu prawa do Å›wiadczeÅ„ rodzinnych nie zostanÄ… uwzglÄ™dnione (tak jak obecnie) stypendia za wyniki w nauce i sporcie, za wyjÄ…tkiem stypendiów przysÅ‚ugujÄ…cych na podstawie ustawy o sporcie.

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego

PoczÄ…wszy od 14 października br. ze Å›wiadczenia tego nie mogÄ… korzystać osoby o znacznym stopniu niepeÅ‚nosprawnoÅ›ci. Ma to na celu wykluczenie fikcyjnego pobierania Å›wiadczenia pielÄ™gnacyjnego przez czÅ‚onków rodziny, którzy sami wymagajÄ…c pomocy osoby trzeciej w wykonywaniu codziennych czynnoÅ›ci życiowych, nie sÄ… w stanie sprawować opieki nad osobÄ… niepeÅ‚nosprawnÄ….

Prawa do Å›wiadczenia pielÄ™gnacyjnego pozbawiono również osoby, które majÄ… ustalone prawo do renty rodzinnej z tytuÅ‚u Å›mierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego Å›wiadczenia emerytalno-rentowego (emerytury albo renty). Uniemożliwiono także otrzymywanie wiÄ™cej niż jednego Å›wiadczenia pielÄ™gnacyjnego w rodzinie lub z tytuÅ‚u opieki nad tÄ… samÄ… osobÄ….

Sprawy o Å›wiadczenia rodzinne, do których prawo powstanie przed 1 stycznia 2012 r., bÄ™dÄ… rozpatrywane na dotychczasowych zasadach.

Natomiast dla rozwiania wÄ…tpliwoÅ›ci czy osoba majÄ…ca już przyznane Å›wiadczenie pielÄ™gnacyjne faktycznie sprawuje opiekÄ™ nad osobÄ… niepeÅ‚nosprawnÄ… i speÅ‚nia pozostaÅ‚e warunki ustawowe, wprowadzono możliwość przeprowadzania wywiadów także po wydaniu decyzji przyznajÄ…cej Å›wiadczenie.

Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne

W razie Å›mierci osoby zobowiÄ…zanej do zwrotu należnoÅ›ci z tytuÅ‚u nienależnie pobranych Å›wiadczeÅ„, należnoÅ›ci te wraz z ustawowymi odsetkami po 31 grudnia 2011 r. ulegnÄ… wygaszeniu.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 28.11.2003 r. o Å›wiadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.)

autor: Bożena Dziuba
Gazeta Podatkowa nr 92 (820) z dnia 2011-11-17

Zatrudnianie emerytów i rencistów. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl

więcej artykułów z Gazety Podatkowej