Za granicÄ…

Regulacje międzynarodowe w zakresie usprawnienia procedur podatkowych i podobnych sprowadzają się z reguły do procedur informowania o obowiązującym prawie.

Część umów w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków dochodowych przewiduje również wymianÄ™ informacji  - przeprowadzanie dowodu ze Å›wiadków, dostarczanie kopii dokumentów itp. Podobne umowy odnoszÄ…ce siÄ™ do podatku od spadków i darowizn przewidujÄ… pomoc w ustaleniu podstawy opodatkowania. Unia Europejska wprowadza jednak o wiele dalej idÄ…ce regulacje. EU-oszuÅ›ci podatkowi nie mogÄ… czuć siÄ™ bezpieczni.

Warto dodać, że nasi rodacy w Irlandii czy Wielkiej Brytanii również nie uciekli dÅ‚ugim rÄ™kom polskiego fiskusa.

Podatki dochodowe w UE

PaÅ„stwa CzÅ‚onkowskie udzielajÄ… sobie wzajemnie informacji dotyczÄ…cych poszczególnych przypadków; paÅ„stwo poproszone o informacje, powinno przeprowadzić niezbÄ™dne dochodzenie w celu pozyskania tych informacji (czytaj: powinno przeprowadzić kontrolÄ™ podatkowÄ…). To najważniejsza dla podatników część preambuÅ‚y Dyrektywy Rady z 19 grudnia 1977 r. dotyczÄ…cej wzajemnej pomocy wÅ‚aÅ›ciwych wÅ‚adz PaÅ„stw CzÅ‚onkowskich w obszarze podatków bezpoÅ›rednich oraz opodatkowania skÅ‚adek ubezpieczeniowych (77/799/EWG) (Dz.U. L 336 z 27.12.1977, str. 15).

Ta dyrektywa dotyczy podatku dochodowego, we wszelkich postaciach (wg skali, liniowy, zryczaÅ‚towany, ryczaÅ‚ty), poboru zaliczek na podatek dochodowy oraz niektórych innych opÅ‚at, np. renty planistycznej. W Polsce wymienia siÄ™ w szczególnoÅ›ci podatki PIT (podatek dochodowy od osób fizycznych), CIT (podatek dochodowy od osób prawnych) oraz PCC (podatek od czynnoÅ›ci cywilnoprawnych), jednak lista jest otwarta, stÄ…d możliwość zaliczenia do podatków dochodowych również renty planistycznej, która jest de facto podatkiem od wzrostu wartoÅ›ci nieruchomoÅ›ci.

Ministerstwa Finansów (lub organy równoważne) paÅ„stw czÅ‚onkowskich UE udzielajÄ… sobie niektórych informacji bez żadnego wniosku ze strony kraju zainteresowanego:

• jeżeli można przypuszczać, że może dojść do zmniejszenia podatku w drugim PaÅ„stwie CzÅ‚onkowskim;
• jeżeli podatnik uzyskuje obniżkÄ™ lub zwolnienie z podatku w jednym PaÅ„stwie CzÅ‚onkowskim, co może być powodem do podwyższenia podatku lub powstania obowiÄ…zku podatkowego w innym PaÅ„stwie CzÅ‚onkowskim;
• w kontaktach gospodarczych miÄ™dzy podatnikiem jednego PaÅ„stwa CzÅ‚onkowskiego a podatnikiem innego PaÅ„stwa CzÅ‚onkowskiego, które bÄ™dÄ… prowadzone w jednym lub wiÄ™cej niż jednym kraju w taki sposób, że może to doprowadzić do oszczÄ™dnoÅ›ci podatkowej w jednym z obydwu lub w obydwu PaÅ„stwach CzÅ‚onkowskich;
• jeżeli wÅ‚aÅ›ciwa wÅ‚adza PaÅ„stwa CzÅ‚onkowskiego ma podstawy przypuszczać, że możliwa jest oszczÄ™dność podatkowa przez fikcyjny transfer zysków wewnÄ…trz grupy przedsiÄ™biorstw;jeżeli w - jednym PaÅ„stwie CzÅ‚onkowskim, w zwiÄ…zku z informacjami, które zostaÅ‚y przekazane przez wÅ‚aÅ›ciwÄ… wÅ‚adzÄ™ innego PaÅ„stwa CzÅ‚onkowskiego, zostaÅ‚ ustalony stan faktyczny, który może być przydatny do naliczenia podatku w tym innym PaÅ„stwie CzÅ‚onkowskim.

Podany zakres paÅ„stwa mogÄ… rozszerzać w drodze konsultacji – np. nasz minister może poprosić WielkÄ… BrytaniÄ™ o dane podatkowe Polaków zarabiajÄ…cych na wyspach, celem ich skontrolowania i wychwycenia podatników nie odprowadzajÄ…cych podatku dochodowego.

PaÅ„stwo czÅ‚onkowskie może nie przekazać informacji m.in. gdy byÅ‚oby to sprzeczne z jej porzÄ…dkiem prawnym (ogólnymi zasadami, konstytucjÄ… itp.), jeżeli prowadziÅ‚oby to do ujawnienia tajemnicy handlowej, przemysÅ‚owej lub zawodowej albo procesu produkcyjnego, bÄ…dź, jeżeli rozpowszechnianie tej informacji naruszyÅ‚oby porzÄ…dek publiczny, albo gdy samo nie jest w stanie z przyczyn faktycznych lub prawnych dostarczyć informacji tego samego rodzaju innemu paÅ„stwu czÅ‚onkowskiemu.

Uwaga ! Równoczesne kontrole

W przypadku gdy sytuacja podatkowa jednej lub kilku osób podlegajÄ…cych obowiÄ…zkowi podatkowemu jest powszechnym lub uzupeÅ‚niajÄ…cym siÄ™ przedmiotem zainteresowaÅ„ dwóch lub kilku paÅ„stw czÅ‚onkowskich, to te paÅ„stwa mogÄ… porozumieć siÄ™ co do przeprowadzenia równoczesnych kontroli na swoich terytoriach, aby wymienić w ten sposób uzyskane informacje, kiedy tylko kontrole takie wydajÄ… siÄ™ być bardziej skuteczne niż gdyby byÅ‚y przeprowadzane tylko przez jedno paÅ„stwo czÅ‚onkowskie. UrzÄ™dnicy majÄ… prawo uczestniczyć w kontrolach na obcym terenie, jeżeli paÅ„stwa uznajÄ… to za stosowne. Warto jednak podkreÅ›lić, że instytucja równoczesnej kontroli z caÅ‚a pewnoÅ›ciÄ… nie znajdzie zastosowania w odniesieniu do przeciÄ™tnego podatnika PIT.

Podatek VAT w UE

W zakresie podatku VAT również istnieje procedura wymiany informacji sÅ‚użąca wyÅ‚owieniu nieuczciwych podatników. W Polsce zajmuje siÄ™ tym Biuro Wymiany Informacji o VAT, dziaÅ‚ajÄ…ce w oparciu o system VIES. Najprostszym przykÅ‚adem dziaÅ‚alnoÅ›ci tej wÅ‚aÅ›nie jednostki i jednostek bliźniaczych w innych krajach UE jest możliwość sprawdzenia nru NIP kontrahenta online.

RzeczywiÅ›cie, jednostka ta zajmuje siÄ™ zgodnie z RozporzÄ…dzeniem Rady z 27 stycznia 1992 r. w sprawie wspóÅ‚pracy administracyjnej w dziedzinie podatków poÅ›rednich (92/218/EWG):

• potwierdzeniem rejestracji podatników VAT krajów czÅ‚onkowskich UE,
• zapewnieniem możliwoÅ›ci porównywania kwartalnych i rocznych zestawieÅ„ obrotów wykazywanych przez polskie podmioty z danymi uzyskanymi z systemu VIES, w celu zapobiegania wewnÄ…trzwspólnotowym oszustwom w podatku VAT (wysyÅ‚a nasze polskie dane wynikajÄ…ce z deklaracji  VAT-UE do systemu VIES) .

Na żądanie paÅ„stw czÅ‚onkowskich przesyÅ‚ane sÄ… również szczegóÅ‚owe dane dotyczÄ…ce konkretnych podatników. Czyni siÄ™ to niezwÅ‚ocznie,  w okresie nie dÅ‚uższym niż trzy miesiÄ…ce. Co wiÄ™cej, można przesÅ‚ać nazwisko i adres polskiego podatnika (ale jedynie dla celów konkretnej czynnoÅ›ci czy postÄ™powania prowadzonego za granicÄ…).

W zakresie VAT nie potrzeba procedury wspólnej kontroli. W oparciu o informacje na temat treÅ›ci deklaracji VAT-UE w Polsce i zbliżonych deklaracji w innych paÅ„stwach czÅ‚onkowskich, każde z paÅ„stw czÅ‚onkowskich jest bowiem w stanie bardzo skutecznie skontrolować podatnika dokonujÄ…cego wewnÄ…trzwspólnotowej dostawy czy wewnÄ…trzwspólnotowego nabycia u siebie, na swoim terytorium.

CÅ‚a w UE

Dyrektywa Rady z dnia 15 marca 1976 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy dochodzeniu roszczeÅ„ wynikajÄ…cych z operacji bÄ™dÄ…cych częściÄ… systemu finansowania Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz rolniczych opÅ‚at wyrównawczych i opÅ‚at celnych (76/308/EWG), która dotyczy ceÅ‚, opÅ‚at rolnych oraz odsetek i innych opÅ‚at akcesoryjnych, nakazuje z pewnymi wyjÄ…tkami prowadzenie egzekucji w jednym paÅ„stwie czÅ‚onkowskim na wniosek innego paÅ„stwa czÅ‚onkowskiego. PaÅ„stwa mogÄ… jednak Å›wiadczyć sobie wzajemnÄ… pomoc w szerszym zakresie, w ramach jakichkolwiek umów lub porozumieÅ„ miÄ™dzynarodowych.