Podatki w praktyce
Pomoc eksperta

Czynności cywilne PCC

Zwolnienia z podatku

Nie każda czynność i nie każdy podatnik podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych mimo tego, że dokona on czynności, która potrafi standardowo powodować konieczność zapłaty tego podatku. Oprócz zwolnień (ze względu na podmiot – osobę oraz przedmiot – rodzaj czynności) występują jeszcze czynności, które w ogóle nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem, niezależnie od tego kto i jak ich dokona.

Uwaga ! Zwolnienie z podatku PCC a deklaracja podatkowa PCC-3 (PCC-2)

Zgodnie z pismem z 12 marca 2003 r. sygn. akt LK-2255/LM/BG/02 podatnik powinien składać deklarację nawet w przypadku czynności zwolnionych z podatku od czynności cywilnoprawnych. Niemniej jednak jest to bardzo kontrowersyjne stanowisko, patrząc szczególnie na zwolnienie czynności sprzedaży rzeczy ruchomych do wartości rynkowej 1000 zł. Jeżeli stanowisko okazałoby się słuszne – przy każdej, nawet najdrobniejszej czynności rynkowej, zwolnionej z podatku PCC powinniśmy składać deklarację i udowadniać, że występuje zwolnienie podatkowe. Jest to oczywisty absurd podważający przedstawione w piśmie stanowisko. Stąd racjonalniejszym jest nieskładanie deklaracji PCC zarówno przy dokonywaniu czynności zwolnionych z podatku, jak również przy czynnościach niepodlegających temu podatkowi.

Zwolnienia ze względu na osobę (zwolnienia podmiotowe)

Zwalnia się od podatku następujące strony czynności cywilnoprawnych: 

  • państwa obce, ich przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i siły zbrojne, międzynarodowe organizacje i instytucje oraz ich oddziały i przedstawicielstwa, korzystające na podstawie ustaw, umów lub powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych z przywilejów i immunitetów, a także członków ich personelu i inne osoby zrównane z nimi, jeżeli nie są one obywatelami polskimi i nie mają miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - pod warunkiem wzajemności; 
  • organizacje pożytku publicznego, jeżeli dokonają czynności cywilnoprawnych wyłącznie w związku z nieodpłatną działalnością pożytku publicznego w rozumieniu przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie; 
  • jednostki samorządu terytorialnego; 
  • Skarb Państwa; 
  • osoby nabywające na potrzeby własne sprzęt rehabilitacyjny, wózki inwalidzkie, motorowery, motocykle lub samochody osobowe, zaliczone, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do grupy osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez względu na rodzaj schorzenia, oraz osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności w związku ze schorzeniami narządów ruchu; 
  • Agencję Rezerw Materiałowych. 

 

Zwolnienia podmiotowe

Zwolnienia ze względu na rodzaj czynności (zwolnienia przedmiotowe) Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne: 

  • sprzedaż walut obcych; 
  • przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, w drodze umów: 
  • sprzedaży, 
  • dożywocia, 
  • o dział spadku - w części dotyczącej spłat lub dopłat, 
  • o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat, 
  • darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy, 
  • zamiany - do wysokości wartości rynkowej nieruchomości wraz z jej częściami składowymi, 

- pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności, nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy; 

  • sprzedaż nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli nabywcą jest były właściciel (wieczysty użytkownik): 
  • nieruchomości wywłaszczonej, któremu przyznano odszkodowanie, a nie przyznano nieruchomości zamiennej, 
  • nieruchomości sprzedanej na cele publiczne określone w przepisach o gospodarce nieruchomościami, który w razie wywłaszczenia spełniałby warunki do przyznania nieruchomości zamiennej, 
  • nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, wykupionych na podstawie przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska 

- w wysokości kwoty otrzymanego odszkodowania (uzyskanej ceny), pod warunkiem że nabycie nastąpiło w ciągu 5 lat od daty otrzymania odszkodowania (zapłaty); 

  • sprzedaż budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli następuje ona: 
  • w wykonaniu lub w związku z wielostronną umową o zamianie budynku lub praw do lokalu, 
  • w celu uzyskania w zamian spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu albo budynku mieszkalnego lub jego części, zajmowanego przez nabywcę na podstawie umowy najmu, określonej w przepisach o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych; 
  • zamianę budynku mieszkalnego lub jego części, lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość, spółdzielczych własnościowych praw do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: praw do domu jednorodzinnego lub praw do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli stronami umowy są osoby zaliczone do I grupy podatkowej zgodnie z przepisami o podatku od spadków i darowizn; 
  • sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1 000 zł; 
  • sprzedaż bonów i obligacji skarbowych; 
  • sprzedaż bonów pieniężnych Narodowego Banku Polskiego; 
  • sprzedaż praw majątkowych, będących instrumentami finansowymi: 
  • firmom inwestycyjnym oraz zagranicznym firmom inwestycyjnym, 
  • dokonywaną za pośrednictwem firm inwestycyjnych lub zagranicznych firm inwestycyjnych, 
  • dokonywaną w ramach obrotu zorganizowanego, 
  • dokonywaną poza obrotem zorganizowanym przez firmy inwestycyjne oraz zagraniczne firmy inwestycyjne, jeżeli prawa te zostały nabyte przez te firmy w ramach obrotu zorganizowanego 

- w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, z późn. zm.); 

  • sprzedaż towarów giełdowych na giełdach towarowych; 
  • zbycie akcji i udziałów przez Bank Gospodarstwa Krajowego na podstawie ustawy z dnia 28 października 2002 r. o Funduszu Żeglugi Śródlądowej i Funduszu Rezerwowym (Dz. U. Nr 199, poz. 1672); 
  • pożyczki udzielane: 
  • przez przedsiębiorców niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek, 
  • w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768), w wysokości przekraczającej kwotę, określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pod warunkiem: 

- złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności, 

- udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym, 

  • na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu - na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn, 
  • na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c, do łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty 5 000 zł od jednego podmiotu i 25 000 zł od wielu podmiotów - w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od dnia 1 stycznia 2009 r., 
  • z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, 
  • z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych, 
  • przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej; 
  • umowy spółki i ich zmiany: 
  • związane z przekształceniem lub łączeniem spółek w części wkładów do spółki albo kapitału zakładowego, których wartość była uprzednio opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska albo od których zgodnie z prawem państwa członkowskiego podatek nie był naliczany,
  • związane z podwyższeniem kapitału zakładowego pokrytego z niezwróconych wspólnikom lub akcjonariuszom dopłat albo z niezwróconej pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza, które były uprzednio opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska, 
  • związane z podwyższeniem kapitału zakładowego w części dotyczącej wartości, o którą obniżono kapitał zakładowy w następstwie strat poniesionych przez spółkę kapitałową, pod warunkiem że podwyższenie kapitału zakładowego następuje w okresie 4 lat po jego obniżeniu, 
  • jeżeli przedmiotem działalności spółki kapitałowej jest świadczenie usług użyteczności publicznej w zakresie transportu publicznego, zarządzania portami i przystaniami morskimi, zaopatrzenia ludności w wodę, gaz, energię elektryczną, energię cieplną lub zbiorowego odprowadzania ścieków i w wyniku zawarcia umowy spółki Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego obejmuje co najmniej połowę udziałów lub akcji w tej spółce albo w chwili zmiany umowy spółki Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego posiada już co najmniej połowę udziałów lub akcji w tej spółce; 
  • ustanowienie hipoteki: 
  • na morskich statkach handlowych i rybackich, 
  • na zabezpieczenie dotacji lub innych form pomocy finansowej, udzielanych organizacjom społecznym działającym w dziedzinie sportu i turystyki, 
  • na zabezpieczenie wierzytelności banków z tytułu kredytów udzielanych rolnikom indywidualnym lub zespołom rolników indywidualnych na budownictwo inwentarskie lub składowe, wraz z urządzeniami towarzyszącymi, 
  • przysługującej spółdzielniom mieszkaniowym i wierzycielom spółdzielni mieszkaniowych, 
  • na zabezpieczenie pożyczek i kredytów udzielanych z funduszy celowych utworzonych w drodze ustawy; 
  • sprzedaż nieruchomości dokonaną w ramach realizacji prawa do rekompensaty w rozumieniu ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, z 2006 r. Nr 195, poz. 1437 oraz z 2008 r. Nr 197, poz. 1223) - do wysokości kwoty odpowiadającej wartości zrealizowanego prawa do rekompensaty. 

Zwolnienia szczególne – wynikające z innych aktów prawnych

Z podatku pozostają zwolnione:

  • podmioty prowadzące zakłady pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej, u którego  wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 30 % niewidomych lub psychicznie chorych albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w zakresie działalności tego zakładu (art. 31 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych),
  • kościelne osoby prawne (zarówno Kościół Katolicki, jak i inne związki wyznaniowe na podstawie umów zawieranych z Rzeczpospolitą) w zakresie nabywania i zbywania rzeczy i praw majątkowych w drodze czynności prawnych, jeżeli ich przedmiotem są:  
  • rzeczy i prawa nie przeznaczone do działalności gospodarczej,  
  • sprowadzane z zagranicy maszyny, urządzenia i materiały poligraficzne oraz papier,

Piotr Szulczewski
Analityk Bankier.pl Firma i Podatki

  • data utworzenia: 06-12-2011
  • data modyfikacji: 07-01-2016
 

Program PKPiR dla firm i biur

Wybierz moduły i płać za to, czego potrzebujesz

DARMOWA wersja! Skorzystaj >>>

 


Komentarze

Autor: syl (10-10-2015 08:52:49)
Temat: brak błędu
Nie jest to błąd. Ustawa przewiduje podatek od czynności cywilnoprawnych od darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań zbywcy, ale nie...pokaż całą treść
Nie jest to błąd. Ustawa przewiduje podatek od czynności cywilnoprawnych od darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań zbywcy, ale nie w sytuacji, gdy w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności, nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy. W tym przypadku mamy do czynienia ze zwolnieniem.zwiń
Autor: tlc (02-07-2015 15:19:20)
Temat: błąd
"zwalnia się z podatku darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy, " O ile mi wiadomo to jest zupełnie odwrotnie takie...pokaż całą treść
"zwalnia się z podatku darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy, " O ile mi wiadomo to jest zupełnie odwrotnie takie darowizny podlegają opodatkowaniu. Błąd w tekście.zwiń
Pokaż wszystkie komentarze
Dodaj swój komentarz
Drukuj