PIT-y roczne 2012

Pomoc eksperta

UWAGA: Jesteś w archiwalnej wersji rozliczeń rocznych PIT za 2012 rok

 Jeżeli szukasz informacji aktualnych zapraszamy na www.pit.pl/roczne

 

Okiem urzędnika

Ulga prorodzinna A.D. 2012

W deklaracji składanej za rok 2012 ulga na jedno dziecko wynosi 1.112,04 zł. Kwota ta w całości przysługuje tylko wtedy, gdy dziecko wychowywane jest cały rok. Wysokość odliczenia wyznacza kwota stanowiąca 1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali, za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę. Kwota zmniejszająca w 2012 roku wynosi 556,02 zł. A zatem ulga na jedno dziecko wynosi w 2012 roku 1.112,04 zł, pod warunkiem, że ulga przysługuje za pełen rok lub 92,67 zł za każdy miesiąc, za który w 2012 r. spełnione są warunki korzystania z niej.

W przypadku dzieci, które dopiero się urodziły albo tych, które przestały w ciągu roku spełniać warunki uprawniające rodziców do korzystania z ulgi (np. stały się pełnoletnie i nie uczą się dalej albo też są pełnoletnie i przestały się uczyć, albo ukończyły 25 lat - Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 18.06.2009 r., sygn. IBPBII/1/415-284/09/ASz), kwota odliczenia jest proporcjonalna i liczona miesięcznie w stosunku do okresu, w którym te warunki były spełnione. Jeśli zatem np. dziecko studiuje i ukończy 25 lat w kwietniu, ulga będzie przysługiwała rodzicom tylko za cztery miesiące. Podobnie gdy dziecko urodzi się w grudniu, rodzicom ulga będzie przysługiwała tylko za grudzień, a zatem odliczą zaledwie 1/12 ulgi.

Zgodnie z przepisami ustawy o PIT odliczeniu podlega kwota stanowiąca 1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali, za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę.

Ulga przysługuje, na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym podatnik:

  • wykonywał władzę rodzicielską,
  • pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,
  • sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą (Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 07.09.2009 r., sygn. IBPBII/1/415-542/09/ASz).

W przypadku, gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza, pełniona funkcja lub sprawowana opieka, o których mowa w ust. 1, każdemu z podatników przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 kwoty obliczonej zgodnie z ust. 2 za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem. 

Odliczenie nie przysługuje począwszy od miesiąca, w którym dziecko:

  • na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych)
  • wstąpiło w związek małżeński.

Jeżeli pełnoletnie dziecko zarobiło w 2012 roku więcej niż 3.089 zł, to rodzic traci prawo do całej ulgi prorodzinnej. Nie ma znaczenia fakt, że dziecko spełniało inne warunki do objęcia odliczeniem (wiek do 25 lat i w trakcie nauki).  Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 15.04.2009 r. nr IPPB4/415-98/09-2/SP uznał, że jeżeli dziecko oprócz dochodów nie uzyskało w Polsce dochodów powodujących obowiązek zapłaty podatku, to matce dziecka przysługuje prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej.

Odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W przypadku korekty zeznania zmiana proporcji możliwa jest wyłącznie jako zgodne oświadczenie woli obu małżonków. Nie ma natomiast możliwości, by jedno z rodziców podjęło decyzję o zwiększeniu przysługującego mu limitu. W takim przypadku nie będzie działała zasada odliczania ulgi w połowie u obu małżonków lecz właściwym będzie pierwotnie złożone oświadczenie co do proporcji skorzystania z ulgi.

Ulga prorodzinna jest odliczana od podatku, pomniejszonego wcześniej o składki ubezpieczenia zdrowotnego.

Na takich samych zasadach jak w stosunku do małoletnich, z ulgi korzystać można w stosunku do dzieci pełnoletnich (Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, 07.07.2009 r., sygn. ITPB2/415-326/09/IL):

  • bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek pielęgnacyjny;
  • dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach - Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku.

Co więcej –  gdy dziecko niepełnosprawne zarobkuje regularnie będąc osobą pełnoletnią, samodzielną – na rodzicach przestaje ciążyć obowiązek alimentacyjny polegający na łożeniu na dziecko. Ulga przestaje zatem przysługiwać, gdyż wygasa obowiązek alimentowania dziecka (IPPB4/415-440/12-4/JK, 2012.08.21, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie). Wyjątkiem jest jednak przypadek, w którym takie dziecko pobiera zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną, nie będąc osobą niezależną i pozostając na utrzymaniu rodziców – wówczas niezależnie do jego dochodów – z ulgi można skorzystać prawo do ulgi nie wygasa, jeżeli dziecko zakłada działalność gospodarczą i z tego tytułu nie wykazuje dochodu (wykazuje przychód, lecz po rozliczeniu kosztów kwota dochodu jest równa zero), por. IBPBII/1/415-1057/11/BJ, 2012.03.16, Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach.

Co ważne, ulga przysługuje również w stosunku do dzieci uczących się w Wyższym Seminarium Duchownym, w przypadku, gdy Uniwersytet jest uczelnią państwową, w związku z tym bezspornym jest, że działa na podstawie przepisów o szkolnictwie wyższym (Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 16.06.2011 r., IBPBII/1/415-282/11/HK).

Ulga prorodzinna jest ulgą rodzicielską, tzn. że dotyczy łącznie obojgu rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Rodzice mają wybór czy dokonają odliczenia tylko od podatku jednego z nich, czy też od podatku obojga. Rodzice mogą dowolnie ustalać proporcje odliczenia.

Odstępstwo od tych reguł dotyczy rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja. Odliczenie przysługuje wówczas rodzicowi, u którego dzieci faktycznie zamieszkują. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 11.05.2009 r., sygn. IBPBII/1/415-163/09/ASz uznał, że uprawnienie rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja, do skorzystania z omawianej ulgi warunkuje łączne spełnienie obu przesłanek, tj.: faktyczne zamieszkiwanie dzieci u jednego z rodziców oraz wychowanie tych dzieci w roku podatkowym, którego dotyczy rozliczenie podatku dochodowego.

Drugi Urząd Skarbowy w Gdyni (17.04.2007 r., PD-3/415-0004/07) wskazał, że ulga przysługuje tylko podatnikom zajmujących się faktycznie wychowaniem dziecka. Jeżeli wychowaniem dziecka zajmuje się jeden rodzic, pod którego opieką dziecko przebywa, a drugi rodzic nie mieszka z dzieckiem i jedynie przyczynia się do kosztów utrzymania dziecka, to nie przysługuje mu prawo do skorzystania z odliczenia. Przez wychowanie rozumieć należy faktycznie wychowanie i faktyczne ponoszenie ciężarów i konsekwencji wychowania dziecka a nie tylko ponoszenie obciążeń finansowych.

Zdarzają się jednak interpretacje urzędów wskazujące, że najważniejsza jest władza rodzicielska i niepozbawienie jej podatnika. Zdaniem tych urzędów przebywanie dziecka u rodzica i sprawowanie faktycznej pieczy nie ma w tym przypadku znaczenia. Jest ot jednak przeciwne celom, dla których ulga powstała (prorodzinna, opiekuńcza). Podobnego zdania był np. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w stosunku do podatnika, który sprawował władzę rodzicielską nad synem, będącym stanu wolnego, który był podchorążym - studentem (kandydatem na żołnierza zawodowego) wyższej szkoły oficerskiej na studiach stacjonarnych. Zgodnie z zawartą umową w sprawie pobierania nauki szkoła ponosi koszty utrzymania i nauki, tj. zapewnia m.in.: zakwaterowanie, wyżywienie, umundurowanie oraz uposażenie zasadnicze stosownie do roku studiów, które nie jest opodatkowane i obecnie wynosi około 1.250 zł miesięcznie. Uczelnia działa zgodnie ze statutem na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Skoro koszty utrzymania i nauki syna wnioskodawcy w zakresie: zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania oraz uposażenia zasadniczego ponosi szkoła oficerska a nie rodzic, to faktycznie nie wykonuje on obowiązku alimentacyjnego lub wychowawczego i prawo do ulgi nie przysługuje (interpretacja z 28.07.011 r., IBPBII/1/415-435/11/AA).

Z drugiej jednak strony należy pamiętać, że jeżeli wychowywanie faktyczne nastąpi (przy czym nie musi ono wynikać jedynie z przebywania dziecka z rodzicem, ale również realizowania obowiązku alimentacyjnego), to w rozliczeniach rocznych, zgodnie z ogólna zasadą wynikająca z art. 27f ust. 1 ustawy o PIT, obojgu rodzicom, jeżeli wykonują władzę rodzicielską, przysługuje ulga na dzieci małoletnie. Gdy dzieci zamieszkują z matką, która nie uzyskuje żadnych dochodów, a ojciec ma stały kontakt z dziećmi, a ponadto płaci regularnie alimenty na dzieci, prawo do ulgi przysługuje również ojcu (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 29.04.2011 r., ILPB2/415-92/11-4/WM).

Władza rodzicielska – zgodnie z art. 93 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm.) – przysługuje obojgu rodzicom, zaś, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest zobowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Ograniczenie tej władzy wynikające z orzeczenia sądowego powierzającego jednemu z rodziców wykonywanie władzy rodzicielskiej nie wpływa na możliwość korzystania z ulgi, ponieważ drugiemu z rodziców również przysługuje władza rodzicielska, nawet jeżeli została ograniczona do decydowania tylko w najważniejszych sprawach dotyczących dziecka. Tak więc ulga ta przysługuje także rodzicowi, który ma ograniczoną władzę rodzicielską. Z odliczenia nie może natomiast skorzystać ten z rodziców, który na skutek interwencji sądu opiekuńczego został pozbawiony tej władzy, jak również rodzic, w stosunku do którego została ona zawieszona. Rodzice po rozwodzie lub separacji, jeśli obydwoje mają władzę rodzicielską, będą musieli ustalić, w jakiej kwocie i które z nich korzysta z odliczenia ulgi na dziecko. Konieczne jest zatem porozumienie w tym względzie. Z powyższego wynika, iż w przypadku, gdy obydwoje rodzice wykonywali władzę rodzicielską, ulga przysługuje każdemu z rodziców w proporcjach przez nich ustalonych, z tym, że łączna kwota odliczeń, dokonanych przez oboje rodziców nie może przekroczyć kwoty odliczeń przysługujących względem danego dziecka. Natomiast, jeżeli rodzice takich proporcji nie ustalili, to należy przyjąć, że ulga przysługuje każdemu z nich w częściach równych (Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 4.08.2011 r., ILPB2/415-565/11-2/WM). Organy podatkowe przyznają również prawo do ulgi w przypadku zawieszenia władzy rodzicielskiej. Ograniczenie tej władzy wynikające z orzeczenia sądowego powierzającego jednemu z rodziców wykonywanie władzy rodzicielskiej nie wpływa na możliwość korzystania z ulgi, ponieważ drugiemu z rodziców również przysługuje władza rodzicielska, nawet jeżeli została ograniczona. Tak więc ulga ta przysługuje także rodzicowi, który ma ograniczoną władzę rodzicielską. Z odliczenia nie może natomiast skorzystać ten z rodziców, który na skutek interwencji sądu opiekuńczego został pozbawiony tej władzy, jak również rodzic, w stosunku do którego została ona zawieszona (Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 17.08.2011 r., IBPBII/1/415-518/11/MCZ).

Inaczej jest w przypadku braku więzi prawnej, a występowania samego faktycznego wychowywania. Podstawowym kryterium skorzystania z prawa do odliczenia ulgi jest wychowanie dziecka przez podatnika w danym roku podatkowym, pod warunkiem, że istnieje między dzieckiem, a podatnikiem więź prawna wynikająca z bycia biologicznym rodzicem lub stosunku przysposobienia. Brak odpowiedniej więzi prawnej (np. władzy rodzicielskiej) uniemożliwia korzystanie z ulgi (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie 29.08.2011 r., IPPB4/415-458/11-4/JK2).

Należy także pamiętać, że ulga prorodzinna przysługuje tylko podatnikom rozliczającym się na zasadach ogólnych, tj. wg skali podatkowej. Z ulgi nie mogą więc skorzystać przedsiębiorcy opłacający kartę podatkową, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 23.04.2009 r. nr IPPB1/415-248/09-2/KS), podatek liniowy 19% lub podatek tonażowy. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby z ulgi prorodzinnej skorzystał drugi rodzic dziecka odliczając ulgę w całości, czyli 1112.04 zł, pod warunkiem, że będzie rozliczał się na zasadach ogólnych. Ulga na dziecko będzie odliczana w rocznym zeznaniu podatkowym. Podatnicy spełniający warunki do odliczenia uwzględniają ulgę w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36 lub PIT-37, do którego dołączają załącznik PIT/O. Należy przy tym pamiętać, że od rozliczeń podatkowych za 2009 rok zlikwidowana została możliwość odliczenia ulgi prorodzinnej w rocznym obliczeniu podatku sporządzanym przez płatnika na wniosek podatnika PIT-40. Podatnik będzie musiał złożyć samodzielnie roczne zeznanie podatkowe.

Ustawodawca nie wprowadził żadnych obowiązków w zakresie dokumentowania prawa do ulgi, czy też liczby wychowywanych dzieci. Nie oznacza to jednak, że podatnicy mogą bez żadnych konsekwencji odliczyć ulgę z tytułu wychowywania dzieci, które faktycznie nie istnieją. Ponadto podatnik będzie musiał zawrzeć w zeznaniu rocznym numery PESEL dzieci, a jeśli nie ma tych numerów - imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Będzie on także zobligowany do przedstawienia na wezwanie odpowiednich organów skarbowych odpowiednich dowodów, w szczególności odpisu aktu urodzenia, zaświadczenia sądu rodzinnego o ustaleniu prawnego opiekuna dziecka, odpisu orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowy zawartej pomiędzy rodziną zastępczą a starostą; zaświadczenia o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły - Urząd Skarbowy w Kętrzynie, 13.07.2007 r., US III/415-24/07.

Reasumując należy stwierdzić, iż w rozliczeniu za 2012 r. podatnicy po raz kolejny będą mogli skorzystać z ulgi prorodzinnej. Wysokość ulgi w 2012 roku wynosi 1.112,04 zł. Taką kwotę odliczą podatnicy, którzy przez cały rok spełniali określone powyżej warunki. Należy przy tym pamiętać, że podatnik, który wszystkie wymogi spełnia, w pewnych sytuacjach będzie uprawniony tylko do odliczenia częściowego. Stanie się tak, jeżeli jego dziecko w trakcie roku przestało spełniać warunki do objęcia odliczeniem.

                               

  Anna Pokrywczyńska     Data publikacji: 29-11-2010
  Piotr Szulczewski      Data aktualizacji 04-09-2012

  

  • data utworzenia: 19-07-2012
  • data modyfikacji: 05-02-2014

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz
Drukuj