Prawo podatkowe odrębną gałęzią prawa

Prawo podatkowe stanowi odrębną gałąź prawa, w szczególności odrębną od prawa finansowego.

Uzasadniają to nie tylko względy merytoryczne, związane z przedmiotem regulacji, ale również zasady podstawowe prawa podatkowe, nie wyrażone co prawda w Ordynacji podatkowej, ale istniejące i stosowane w praktyce.

Profesorowie Bogumił Brzeziński oraz Wlodzimierz Nykiel w artykule Zasady ogólne prawa podatkowego (Przegląd podatkowy 2002/3) wyodrębnili i opisali nastęujące zasady prawa podatkowego:

• zasadę wykorzystywania wątpliwości na korzyść podatnika;
• zasadę ograniczonego stosowania analogii przy interpretacji prawa podatkowego;
• zasadę trwałości uprawnień podatnika do korzystania z ulg i zwolnień podatkowych;
• zasadę respektowania pojęć przejętych z innych dziedzin prawa;
• zasadę stosowania przepisów uchylonych dla oceny zdarzeń, które miały miejsce w czasie, gdy obowiązywały;
• zasadę stosowania przepisów dotychczasowych dla prowadzenia spraw wszczętych pod ich rządami w braku przepisów przejściowych.

Nie tylko zresztą przedstawiciele nauki prawa uznają, iż prawo podatkowe jest odrębną gałęzią prawa. Stwierdzały to wielokrotnie również sądy, np.:

• Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 czerwca 2006 r. III SA/Wa 1060/06: "(...) prawo podatkowe jest odrębną gałęzią prawa od prawa cywilnego (...);
• Naczelny Sąd Adminstracyjny (przed zmianami ustrojowymi sądów w 2004 r.) we Wrocławiu w wyroku z dnia 20 maja 2002 r. I SA/Wr 2964/99: "(...) prawo podatkowe ma charakter odrębnej gałęzi prawa (...)";
• Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 marca 1997 r. III ZP 7/97: "(...) prawo podatkowe stanowi odrębną gałąź prawa (...).

Uwaga ! Skutki praktyczne

Istnienie zasad prawa podatkowego, potwierdzone orzecznictwem, wywołuje oczywiste skutki w praktyce. Jednak i sam fakt posiadania przez prawo podatkowe statusu odrębnej gałęzi prawa może powodować wymierne efekty. Jeżeli zakres wiadomości, wymaganych dla zawodów regulowanych (np. na egzaminie na aplikacje prawnicze) nie obejmowałby prawa podatkowego, a jedynie prawo finansowe, wówczas można założyć, iż nie powinny w zestawach pytań znaleźć się pytania o podatki, czyli z odrębnej gałęzi prawa.