Przerwy

Faktyczna przerwa w działalności to faktyczna przerwa w opłacaniu składek. Faktyczna przerwa w wykonywaniu działalności gospodarczej daje prowadzącym działalność gospodarczą zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS za okres przerwy. osoby prowadzące działalność pozarolniczą podlegają bowiem ubezpieczeniom w ZUS od dnia faktycznego rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia faktycznego zaprzestania wykonywania tej działalności.

Nie mogą z tej możliwości skorzystać przedsiębiorcy zatrudniający pracowników, zleceniobiorców itd., bowiem dopóki pracownik pracuje, dopóty przerwy w wykonywaniu działalności nie ma.

Warunkiem skorzystania z takiej możliwości jest wyrejestrowanie działalności gospodarczej w ZUS:

• wyrejestrowanie płatnika na druku ZWPA z kodem przyczyny wyrejestrowania 111 - zaprzestanie prowadzenia działalności;
• wyrejestrowanie ubezpieczonego na druku ZWUA z kodem 100 - ustanie tytułu do ubezpieczeń.

Zgodnie z wyrokiem SN z 11 stycznia 2005r. w sprawie I UK 105/04 opubl.OSNP 2005/13/198, faktyczna przerwa:

• potwierdzona stosownym zgłoszeniem w ewidencji działalności gospodarczej - zawsze skutkuje bezwzględnie ustaniem obowiązku opłacania składek ZUS;
• niepotwierdzona stosownym zgłoszeniem w ewidencji działalności gospodarczej (po prostu faktyczna przerwa) - także skutkuje ustaniem obowiązku opłacania składek ZUS, ale ZUS może skontrolować, czy istotnie przerwa ta była faktycznie wykonywana.

W ocenie zespołu PIT.pl na wynik kontroli wpłynąć może nie tylko dokumentacja podatkowa za okres przerwy (faktury zakupu i sprzedaży ujawnione w księdze i ewidencjach), ale również - choć niekoniecznie - wpisy przerwy w GUS czy w urzędzie skarbowym (np. przy karcie podatkowej).

Jako stosunkowo bezpieczne przerwy można określić w praktyce przerwy w okresie:

• letnim;
• ferii zimowych;
• świąt;
• długich weekendów;
• udokumentowanych wyjazdów wakacyjnych;
• choroby.

Osoby zatrudniające pracowników nie mogą faktycznie zaprzestać prowadzenia działalności - prowadzą ją przecież nadal w jego imieniu pracownicy.

W przypadku niezdolności do pracy wskutek choroby również wystąpi przerwa  w opłacaniu składek - ale na zupełnie innych zasadach, w związku z pobieraniem zasiłku chorobowego - pod warunkiem, że:

• prowadzący działalność uzyskał zwolnienie lekarskie;
• podlegał ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnemu;
• zakończył się okres karencji 6 miesięcy od zgłoszenia do tego ubezpieczenia;
• za okres niezdolności przyznany mu zostanie zasiłek chorobowy.

Podstawa wymiaru składek w okresie przerwy

ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i zdrowotne) oraz na Fundusz Pracy.

Na przykład:
Przy faktycznej przerwie od 10 czerwca włącznie do 10 sierpnia włącznie podstawa wymiaru składek wyniesie:

• w czerwcu 9/30 podstawy obowiązującej prowadzącego działalność w czerwcu;
• w lipcu brak podstawy;
• w sierpniu 21/31 podstawy obowiązującej prowadzącego działalność w sierpniu.

ubezpieczenia zdrowotnego jedynie pełen miesiąc przerwy w wykonywaniu działalności powoduje przerwę w opłacaniu składek.

Na przykład:
Przy faktycznej przerwie od 10 czerwca włącznie do 10 sierpnia włącznie podstawa wymiaru składek wyniesie:

• w czerwcu pełna podstawa obowiązująca prowadzącego działalność w czerwcu;
• w lipcu brak podstawy;
• w sierpniu pełna podstawa obowiązująca prowadzącego dzialalnosć w sierpniu.

Podstawę naliczania składek zaokrąglamy w ww. przypadkach do pełnych groszy.

W przypadku niezdolności do pracy spowodowanej chorobą podstawę wymiaru składek naliczamy tak, jakby działalność była dalej prowadzona aż do chwili otrzymania decyzji ZUS o przyznaniu zasiłku. Wówczas należy skorygować deklaracje złożone za okres, za który przyznano zasiłek chorobowy, a kwoty nadpłaconych składek przeznaczyć na przyszłe zobowiązania albo zażądać ich zwrotu.

Działalność w Internecie

Przedsiębiorca działający w Internecie prowadzący sprzedaż towarów lub usług oferując je w sposób ciągły, a zatem w sposób ciągły oferujący swoje towary lub usługi, zdaniem ekspertów nie przerywa faktycznie prowadzenia działalności gospodarczej. Bo choć faktycznie fakturowanie czy realizacja zlecenia nastąpi dopiero po okresie przerwy, to jednak cały czas przedsiębiorca oferuje towary lub usługi. Można to porównać do oferowania klientom towarów w "prawdziwym" sklepie off-line (sklep jest czynny 24h), przy czym wydanie towaru lub wykonanie usługi i fakturowanie nastąpi po pewnym czasie. W takim przypadku nie ma wątpliwości, iż przerwa w działalności gospodarczej nie występuje.

Faktyczna przerwa w wykonywaniu działalności gospodarczej nie oznacza bowiem braku osobistego zaangażowania przedsiębiorcy w działalność, ale niewykorzystywanie swoich umiejętności, czasu oraz majątku w celu uzyskiwania przychodów z działalności gospodarczej.

Stąd też przerwa w działalności prowadzonej on-line to wyłączenie serwisu albo zawieszenie możliwości dokonywania zakupów, albo też wycofanie wszystkich ofert z portalu aukcyjnego.

Zus szuka haka na przerwę

Wiele pisano już o dążeniach ZUS do uzyskania od urzędów skarbowych potwierdzenia przerwy w działalności gospodarczej przez szukającego oszczędności przedsiębiorcę, w końcu okazało się, iż takich zgłoszeń urząd skarbowy nie żąda, nie potwierdza również żądanych przez ZUS faktów. W efekcie ustaliła się praktyka, w myśl której inspektoraty ZUS faktycznie uznawały przerwy płatników, którzy złożyli po prostu deklaracje ZWPA i ZWUA oraz zaprzestali faktycznie wykonywania czynności w ramach działalności gospodarczej zgłoszonej w ewidencji działalności gospodarczej.

Rzecznik prasowy ZUS w wypowiedzi dla jednego z programów telewizyjnych w styczniu 2006r. stwierdził jednak, powracając do dawniejszego stanowiska, że działalność gospodarcza zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej to działalność prowadzona w sposób ciągły. Zatem przerwa w działalności wiąże się z obowiązkiem wyrejestrowania działalności z tejże ewidencji. Tylko taka przerwa miałaby - zdaniem urzędnika - zwalniać z obowiązku opłacania składek ZUS. Czy aby na pewno?

Zdaniem ZUS działalność gospodarcza to działalność wykonywana w sposób ciągły, a to wyklucza możliwość stosowania przerw. Zatem zdaniem ZUS wyrejestrowanie z ZUS byłoby możliwe jedynie przy wyrejestrowaniu z ewidencji działalności gospodarczej. To rozumowanie ma jedną wadę - każda przerwa w działalności osoby prowadzącej ją samodzielnie bez zatrudniania pracowników powodowałaby obowiązek (a nie prawo) wyrejestrowania z ZUS oraz z ewidencji. Byłyby to przypadku nie tylko urlopu, ale również choroby, bo przecież zdaniem ZUS działalność gospodarcza powinna być wykonywana w sposób ciągły. Nie warto tu wspominać o podatnikach prowadzących działalnosć sezonowo, którzy według takiej oceny również powinni likwidować firmy na okres przerwy. A to przecież jest sprzeczne z istotą ewidencji działalności gospodarczej, gdzie przedsiębiorcy nie powinni wyrejestrowywać się na okres krótkotrwałych przerw w działalności, którą mają zamiar kontynuować.

Przedsiębiorcy boją się jednak zgłoszenia likwidacji działalności w ewidencji ze względu na skutki podatkowe. Czy jednak na pewno?

Skoro prawo nakazywałoby wyrejestrować się z ewidencji działalności gospodarczej w okresie przerwy, to wcale nie znaczyłoby jednak, że dla celów podatku dochodowego dana osoba zakończyła działalność gospodarczą. Ta kończy się bowiem nie z datą wyrejestrowania z ewidencji (choć taka jest obecnie praktyka urzędów skarbowych), ale z datą powiadomienia o likwidacji działalności gospodarczej urzędu skarbowego. Dla urzędu liczy się stan faktyczny i zamiar podatnika w kontynuacji działalności, a nie wpis do rejestru, który - jak wskazuje ustalone orzecznictwo - jest niezależny od oceny przychodów podatnika jako przychodów z działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o PIT. W takim wypadku wyrejestrowanie działalności w ewidencji działalności gospodarczej i ZUS nie rodziłoby żadnych skutków podatkowych dla celów podatku dochodowego czy VAT, więc może warto się wyrejestrować na okres urlopu i uratować część składek, które ZUS pragnie na siłę zatrzymać, zapominając że są to składki na ubezpieczenia związane z określonym ryzykiem, które nie występuje w przypadku przerwy w działalności gospodarczej.

Może zresztą Ministerstwo Finansów potwierdzi w swojej interpretacji, że wyrejestrowanie z ewidencji działalności gospodarczej dla potrzeb zgłoszenia przerwy urlopowej czy chorobowej nie zobowiązuje podatnika do zgłoszenia likwidacji działalności gospodarczej dla celów podatku dochodowego lub VAT? W takim wypadku kwestie przerw w ZUS zostałyby rozstrzygnięte raz na zawsze.

Nasi użytkownicy zarzucają ZUS brak konsekwencji

W listopadzie 2005 pewnej osobie udało się cudem wygrać sprawę w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu. ZUS jednak nie daje za wygraną. Poniżej przedstawiam część odpowiedzi na apelację ZUS-u. Być może poniższa argumentacja komuś jeszcze się przyda.

[…] Organ rentowy w apelacji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 6 pkt. 5, art. 11, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt. 4 i art. 14 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Spór dotyczy wykładni art. 6 pkt. 5 i art. 13 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W wydanej decyzji organ rentowy stwierdził: "Skoro działalność nie została wyrejestrowana z ewidencji tzn. nie nastąpiło zaprzestanie jej wykonywania, co oznacza, że nadal istnieje obowiązek ubezpieczeń". W wydanej decyzji organ rentowy sugeruje, że użyty w art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wieloznaczny termin "zaprzestanie" ma identyczne znaczenie jak w art. 7e ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej i oznacza wyłącznie likwidację działalności. W odwołaniu od decyzji ubezpieczony podniósł, że przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej zaczęły obowiązywać dopiero dwa lata po wejściu w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i nie powstały w celu określenia znaczenia niezdefiniowanego, wieloznacznego terminu "zaprzestanie", użytego w ustawie, która weszła w życie dokładnie dwa lata wcześniej. Znaczenie wieloznacznych terminów z jednej ustawy nie może być wiążące dla drugiej, jeśli nie zostało to wyraźnie zaznaczone. Należy podkreślić, że o możliwości zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej bez decyzji o wykreśleniu z ewidencji mówią dwa kolejne rozporządzenia wydane na podstawie delegacji ustawowej:

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 4 grudnia 1998 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów. Załącznik nr 20 (Dz. U. z 1998 r. Nr 149, poz. 982; ost. zm. Dz. U. z 2004 r. Nr 101, poz. 1039). Obowiązu­jące od 01.01.1999 r. do 30.09.2003 r. Wśród przyczyn wyrejestrowania płatnika z ubezpieczeń obok decyzji o wykreśleniu z ewidencji wymieniono m. in. także oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności. Rozporządzenie to podaje odmienne kody na oznaczenie różnych przyczyn wyrejestrowania się z ubezpieczeń społecznych - m. in. inny w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, inny zaś w przypadku jej ostatecznej likwidacji poprzez wykreślenie z ewidencji: "111 - opłacająca składki wyłącznie za siebie – decyzja o wykreśleniu z ewidencji, rejestru lub skreślenie z listy", "113 - oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności".
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 sierpnia 2003 r. Za­łącznik nr 13 (Dz. U. Nr 150, poz. 1457). Obowiązujące od 01.10.2003 r. do dziś. Także i tu dano możliwość zaprzestania prowadzenia działalności bez wykreślania jej z ewidencji, wymieniając m. in. takie dwie różne podstawy wyrejestrowania się z ubezpieczeń społecznych: "111 - zaprzestanie prowadzenia działalności", "211 - wykreślenie z rejestru, ewidencji lub skreślenie z listy".

Zarówno w apelacji, jak i we wcześniej wydanej decyzji w sprawie powoda organ rentowy zignorował zatem treść w/w rozporządzeń i popadł w sprzeczność z nimi. Sąd Okręgowy jednakże nie podzielił opinii, że dopiero z chwilą wykreślenia działalności z ewidencji następuje zaprzestanie prowadzenia działalności. Treść w/w rozporządzeń wyraźnie wskazuje na możliwość zaprzestania wykonywania działalności bez wykreślania jej z ewidencji. Tak więc organ rentowy ignoruje prawo, popadając w sprzeczność nie tylko z nim, ale i z własnym stanowiskiem: Albowiem w piśmie procesowym z dnia [...] Oddział ZUS przyznał, że "jest możliwość zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej bez jednoczesnego poinformowania organu ewidencyjnego". Zarzut naruszenia przez Sąd prawa materialnego – art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych – jest zatem całkowicie bezpodstawny. [...] Można figurować w ewidencji i jednocześnie nie prowadzić działalności gospodarczej. Wskazuje na to choćby treść orzeczenia Sądu Najwyższego (SN II UKN 692/99 OSNAP 2002/5/124), w którym przychylono się do decyzji ZUS-u o wyłączeniu Józefy S. z ubezpieczenia społecznego z datą wsteczną, mimo że figurowała w ewidencji. Co dziwne, w tej sprawie organ rentowy zajął skrajnie odmienne stanowisko, słusznie podnosząc, że sam wpis do ewidencji nie jest równoznaczny z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, stwierdzając: "Wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką dla przyjęcia faktu prowadzenia działalności ani – w konsekwencji – dla powstania obowiązku ubezpieczenia społecznego". Oraz: "Zarówno wpis, jak i jego wykreślenie nie mają znaczenia prawnego dla bytu przedsiębiorcy, gdyż jego istnienie zależy od prowadzenia działalności gospodarczej". Sam wpis nie jest zatem równoznaczny z wykonywaniem działalności gospodarczej. Błędem więc jest stosowanie definicji działalności gospodarczej do samego wpisu do ewidencji. [...]

R.E.