Podwójna rezydencja podatkowa

Może się zdarzyć, że podatnik będzie rezydentem podatkowym dwóch państw. Dzieje się tak z powodu różnic w krajowym prawie podatkowym. Prawa różnych państw w różny sposób określają warunki uzyskania miejscowej rezydencji podatkowej i w ten sposób spełniając te różne warunki naraz można posiadać rezydencję podatkową wielu państw. Gdyby wszędzie regulacje zależały od np. ośrodka interesów życiowych, to dana osoba ma naraz tylko jeden ośrodek interesów życiowych (oczywiście pomijamy tutaj wątpliwości co do oceny, gdzie to miejsce w danej chwili się znajduje, tutaj też różne osoby mogą mieć różną opinię). W związku z wprowadzeniem w Polsce rezydencji podatkowej zależnej od pobytu w Polsce powyżej 183 dni w roku może okazać się, że podatnik jest rezydentem podatkowym innego kraju, gdyż ma tam ośrodek interesów życiowych, a w Polsce również jest rezydentem podatkowy, bo przebywa tutaj powyżej 183 dni w roku. Co w takiej sytuacji?

W takim wypadku miejsce zamieszkania dla celów podatkowych czyli rezydencję podatkową ustala się zgodnie z umową w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu, podpisaną przez oba kraje. Zazwyczaj taka umowa ustanawia własne kryteria oceny miejsca zamieszkania podatnika, może również odnosić się do prawa krajowego, ale w takim przypadku z reguły stwierdza, że jeśli dana osoba zgodnie z prawem krajowym zamieszkuje w obu krajach naraz, wówczas stosować należy określone reguły ustalenia jednego miejsca zamieszkania, i reguły takiego ustalenia są określone ściśle w umowie.

Jeżeli jednak z danym krajem polski nie łączy umowa w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu, wówczas w każdym za krajów podatnik rozliczy się jako rezydent podatkowy tego kraju. A jeśli na dodatek uzyskał dochody w innym, trzecim kraju, to może okazać się, że w pewnych sytuacjach dochody te będzie zmuszony rozliczyć i opodatkować w dwóch "ojczystych" krajach naraz. Stąd tak ważne jest zawieranie umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.

umowy międzynarodowe

Gdzie mam się rozliczyć?

Załóżmy, że pracowałeś za granicą. Zbliża się 30 kwietnia i powinieneś się rozliczyć z uzyskanych za granicą dochodów. Jeżeli z danym krajem łączy Polskę umowa w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu, wówczas  należy zastosować się do następujących wskazówek.

Umowa międzynarodowa ustanawiając możliwość opodatkowania jakiegoś dochodu w dwóch krajach ustala jednocześnie metodę opodatkowania określonego dochodu. Może to być metoda:

• wyłączenia z progresją, według której dochody uzyskane za granicą uwzględnia się przy obliczaniu stawki podatku dochodowego według skali ( 18, 32), jednak od tych dochodów podatnik nie opłaca podatku w Polsce, a jedynie wpływają one na podwyższenie stawki podatkowej w stosunku do dochodów uzyskanych w kraju;
• odliczenia proporcjonalnego, według której dochód uzyskany za granicą podlega doliczeniu do dochodów uzyskanych w kraju, a podatek dochodowy zapłacony za granicą podlega odliczeniu od podatku dochodowego zapłaconego w kraju (jednak w kwocie nie większej, niż podatek dochodowy proporcjonalnie przypadający na dochód uzyskany za granicą).

Przepisy określające metody opodatkowania przybierają zazwyczaj brzmienie zbliżone do takiego standardu:

• jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce osiąga dochód lub zyski majątkowe, które - zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy - mogą być opodatkowane w Zjednoczonym Królestwie, wtedy Polska pozwoli na potrącenie od polskiego podatku od dochodu lub zysków majątkowych (w zależności od konkretnego przypadku), należnego od tej osoby, kwoty równej podatkowi zapłaconemu w Zjednoczonym Królestwie odpowiednio od tego dochodu lub zysków majątkowych. Jednakże takie potrącenie nie może przekroczyć tej części podatku polskiego, która przypada proporcjonalnie na dochód lub zyski majątkowe, które mogą być opodatkowane w Zjednoczonym Królestwie (zasada odliczenia proporcjonalnego);
• jeżeli zgodnie z jakimkolwiek postanowieniem niniejszej umowy dochód osiągany przez osobę mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce jest zwolniony od podatku w Polsce, to Polska przy obliczaniu kwoty podatku od pozostałego dochodu takiej osoby może stosować stawkę podatku, jaka byłaby zastosowana, gdyby zwolniony dochód nie był wyłączony spod opodatkowania (zasada wyłączenia z progresją).

Przy braku pewności warto poradzić się specjalisty - błąd może dużo kosztować

W przypadku zasady wyłączenia z progresją należy rozliczyć dochody zagraniczne za granicą. W Polsce - jeżeli zeznanie PIT-37 lub PIT-36 w ogóle miałoby być składane, to należy w zeznaniu PIT-36 (również zamiast PIT-37 ze względu na uzyskanie dochodów zagranicznych) uwzględnić  dochody zagraniczne, ale tylko żeby ustalić stawkę podatku od innych dochodów - opodatkowanych w Polsce. W PIT-36 wypełniamy wówczas poz. 168 i 169 (2010 r.).

W przypadku zasady odliczenia proporcjonalnego należy rozliczyć dochody zagraniczne za granicą i w Polsce, przy czym w Polsce można odliczyć podatek zapłacony od dochodu zagranicznego za granicą.

Jeżeli umowa wskazuje jako kraj opodatkowania jedno Państwo z wyłączeniem drugiego, wówczas należy dochód rozliczyć (wykazać w zeznaniu) wyłącznie w tym jednym Państwie.
W braku umowy należy stosować zasadę odliczenia proporcjonalnego.

Rok Podatkowy już minął, czas na rozliczenie roczne PIT, można więc jedynie mieć nadzieję, że zaliczki w ciągu roku 2009 zostały rozliczone prawidłowo. 

Podatnicy osiągający dochody bez pośrednictwa płatników z pracy z zagranicy byli w 2009 r. obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód był uzyskany, a za grudzień - w terminie złożenia zeznania podatkowego, trzeba było wpłacać zaliczki miesięczne 18% dochodu. Przez cały rok można było odliczać zagraniczne składki ZUS (obowiązkowe, zapłacone w UE, Norwegii, Szwajcarii czy Islandii, od dochodów nie zwolnionych w Polsce z podatku na podstawie umowy międzynarodowej).

Nie zapomnijmy o bardzo przydatnej uldze – nie wykazujemy w PIT rocznym 30% diety za każdy dzień pobytu za granicą, w którym pozostawaliśmy w stosunku pracy.

A jeśli uzyskaliśmy za granicą dochody w Polsce opodatkowane i wyszedł podatek do dopłaty? Wtedy koniecznie skorzystaj z ulgi abolicyjnej.

umowy międzynarodowe