Umowy międzynarodowe

Umowy miÄ™dzynarodowe bÄ™dÄ… miaÅ‚y znaczenie decydujÄ…ce w przypadku, gdy zarówno w myÅ›l polskich przepisów podatkowych, jak i w myÅ›l przepisów innego kraju, uznawani sÄ… za rezydentów podatkowych tego kraju. W Polsce status ten można uzyskać bardzo prosto – jeÅ›li podatnik przebywa w kraju ponad 183 dni w roku – automatycznie rozlicza siÄ™ z caÅ‚oÅ›ci swoich przychodów w Rzeczypospolitej.

Umowy miÄ™dzynarodowe wskazujÄ… ponadto możliwoÅ›ci opodatkowania poszczególnych przychodów w dwóch krajach. Jeżeli zakÅ‚adajÄ…, że przychód może być opodatkowany zarówno w Polsce, jak i w kraju obcym – czyli że każde z paÅ„stw pobrać może podatek a dopiero zasady unikania opodatkowania zdecydujÄ…, gdzie koÅ„cowo ten podatek zostanie skonsumowany (zapÅ‚acony).

Zgodnie z zasadami obowiÄ…zujÄ…cymi w RP umowy miÄ™dzynarodowe ratyfikowane za uprzedniÄ… zgodÄ… parlamentu wyrażonÄ… w formie ustawy (a do takich umów należą wszystkie w sprawie unikania podwójnego opodatkowania), majÄ… pierwszeÅ„stwo przed stosowaniem ustawy krajowej. W konsekwencji przy ustalaniu zasad rozliczeÅ„:

• najpierw należy zapoznać siÄ™ z zasadami okreÅ›lonymi w umowie,
• gdy przewiduje ona możliwość opodatkowania na terytorium kraju, ustalić należy, czy umowa miÄ™dzynarodowa przewiduje szczególnÄ…, preferencyjnÄ… stawkÄ™ podatku pobieranÄ… z tytuÅ‚u danego rodzaju czynnoÅ›ci lub od danego rodzaju podatników,
• ustalić czy poza opodatkowaniem w kraju wystÄ™puje również możliwość opodatkowania tych rodzajów przychodów za granicÄ…, czyli czy zajść może podwójne opodatkowanie,
• ustalić, jakÄ… metodÄ™ unikania podwójnego opodatkowania należy zastosować w przypadku danego przychodu,
• dokonać subsumpcji, czyli sprawdzenia czy dochody faktycznie byÅ‚y opodatkowane w kraju i za granicÄ… (czyli czy krajowe zasady nie zwalniajÄ… dodatkowo danych dochodów z opodatkowania), oraz w przypadku opodatkowania w obu krajach – zastosować zasadÄ™ eliminacji podwójnego podatku od tej samej kwoty dochodów.

Przy uzyskaniu dochodu za granicą, umowa międzynarodowa może wskazywać, że:

• dochód bÄ™dzie opodatkowany tylko w paÅ„stwie uzyskiwania wynagrodzenia lub tylko w paÅ„stwie rezydencji (czyli bÄ™dzie on opodatkowany tylko jednokrotnie),
• może być opodatkowany w obu paÅ„stwach, lecz w jednym z nich stawka podatku nie może być wyższa niż wskazana w umowie, z reguÅ‚y znacznie niższa niż stawka krajowa,
• może być opodatkowana w obu krajach, przy czym podatnik zastosuje zasadÄ™ proporcjonalnego odliczenia,
• może być opodatkowana w obu paÅ„stwach, przy czym podatnik zastosuje zasadÄ™ wyÅ‚Ä…czenia z progresjÄ…

Po co nam umowy?

Problem eliminacji podwójnego opodatkowania jest szczególnie uciążliwy w prawie spadkowym, w przypadku którego bardzo czÄ™sto podatek trzeba zapÅ‚acić w kraju poÅ‚ożenia masy spadkowej, jak i w kraju rezydencji nabywcy, zatem podatek bÄ™dzie pÅ‚acony dwa razy od tego samego przychodu (majÄ…tku).

Zasady budowy umów miÄ™dzynarodowych, czyli jak czytać umowy

Choć umowy miÄ™dzynarodowe różniÄ… siÄ™ miÄ™dzy sobÄ…, to z racji na ich budowÄ™, bazujÄ…cÄ… na konwencji modelowej OECD, posiadajÄ… staÅ‚e elementy, które pozwalajÄ… stworzyć szablon, który bÄ™dzie jedynie modyfikowany w poszczególnych umowach.

Szablon nie może wskazać zasad unikania opodatkowania lub metod poboru podatku, dotyczÄ…cych poszczególnych umów. W tym zakresie niezbÄ™dna jest lektura umowy wÅ‚aÅ›ciwej w relacjach miÄ™dzy poszczególnymi krajami.

1. PoczÄ…tek umowy wskazuje, jakiego rodzaju podatków umowa dotyczy. ReguÅ‚Ä… sÄ… umowy zawierane w zakresie eliminowania podatków dochodowych,
2. objaśnienie wyrażeń (słowniczek umowy).
3. Rezydencja podatkowa – z reguÅ‚y umowa eliminuje zasady ustalenia podwójnej rezydencji. Jeżeli zasady z umowy nie pozwalajÄ… na jednoznacznÄ… odpowiedź w tym zakresie,
4. okreÅ›lenie pojÄ™cia zakÅ‚adu i placówki – szczególnie istotne przy opodatkowaniu zysków przedsiÄ™biorstw,
5. opodatkowanie majÄ…tku nieruchomego – w zakresie dochodu osiÄ…gniÄ™tego z bezpoÅ›redniego użytkowania, najmu, dzierżawy lub innego rodzaju użytkowania majÄ…tku nieruchomego.
6. zyski przedsiębiorstw
7. zyski z działalności transportowej międzynarodowej
8. ustalenia opodatkowania w przypadku transakcji miÄ™dzy przedsiÄ™biorstwami powiÄ…zanymi, zatem takimi, które mogÄ… teoretycznie przy wykonywaniu transakcji naruszać zasady rynkowoÅ›ci Å›wiadczeÅ„
9. dywidendy – czyli opodatkowanie wypÅ‚at z zysku
10. odsetki – czyli podatki od zainwestowanego kapitaÅ‚u
11. należnoÅ›ci licencyjne – podatki wynagrodzeÅ„ za użytkowanie lub zbycie praw autorskich i pokrewnych
12. zyski ze zbycia nieruchomości innych niż posiadanych przez przedsiębiorstwo, a także zyski z przeniesienia własności ruchomości
13. opodatkowanie wolnych zawodów
14. praca najemna – czyli metody pobierania podatku u zatrudnianych pracowników
15. podatki od wynagrodzenia dyrektorów, czÄ™stokroć poprzez dyrektorów rozumieć należy organy zarzÄ…dzajÄ…ce, nadzorcze i kontrolne podmiotu
16. podatki od wynagrodzeÅ„ artystów i sportowców
17. podatki od emerytur i świadczeń socjalnych
18. podatki służby publicznej
19. podatki nauczycieli akademickich, uczniów i studentów
20. dochody inne, nie wymienione powyżej
21. określenie zasad unikania opodatkowania w przypadku dopuszczalności poboru podatku w kraju i za granicą
22. postanowienia szczególne, takie jak pomoc w informowaniu siÄ™ krajów o poborze podatków, zasady wspóÅ‚pracy przy egzekucji roszczeÅ„, procedury porozumiewania siÄ™ i wymiany informacji, ustalenie wzajemnych zasad traktowania obywateli, w tym przede wszystkim zasady ich równego traktowania w zakresie poboru podatków w obu paÅ„stwach i zasady niedyskryminacji.

Brak umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania

Jeżeli miÄ™dzy krajami nie zawarto umowy o unikaniu opodatkowania to teoretycznie w obu paÅ„stwach należy pobrać podatek. Do polskich rezydentów podatkowych zastosowanie ma wówczas prawo krajowe, które w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych zezwala na stosowanie zasady proporcjonalnego odliczenia.

Warto przeczytać:

1. Polsko-maltaÅ„ska umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania
2. Podpisanie umów podatkowych z Jersey
3. ProtokóÅ‚ do polsko-szwajcarskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
4. Polsko-czeska umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania
5. ÅšcisÅ‚a wspóÅ‚praca Polski i Szwajcarii