Doradzamy - e-porady do newsPIT

Osoba współpracująca a ZUS

Takie pytanie zadaje sobie niejeden przedsiębiorca. Przypomnijmy, że zgodnie z ustawą o ZUS za osobę współpracującą uważa się dzieci własne jeżeli pozostają z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu działalności; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego (Odpowiedź nr 29542).

Problem  w tym, że pewne tytuły ubezpieczenia powodują, że nawet zawarta z taką osobą umowa nie pozwala opłacać składek jak od zatrudnionego, lecz nadal jak od osoby współpracującej.

Za taką właśnie umowę uważa się zatrudnienie w stosunku pracy. Ustawa mówi dokładnie, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Taki zapis nie występuje w przypadku innych umów, co należy rozumieć w ten sposób, że zawarcie umowy np. zlecenie lub dzieło oraz status współpracującego daje prawo do zbiegu podstaw ubezpieczenia, a to powoduje, że umowa taka nie powoduje konieczności opłacania składek ZUS jak za osobę współpracującą. Inaczej jest z ubezpieczeniem zdrowotnym – w tym przypadku oba tytuły należy bowiem traktować odrębnie i opłacać składkę z obu podstaw (Odpowiedź nr 29542). Więcej, ustawa stanowi, że pracownik ma spełniać w danym przypadku warunki osoby współpracującej. Przy założeniu zatem pracy u osoby trzeciej może wystąpić zwykły zbieg tytułów do ubezpieczenia, a tym samym – status osoby współpracującej może nie powodowac konieczności opłacenia składek (Odpowiedź 29542).

Podobnie – składki z tytułu współpracy dobrowolnie tylko opłacać należy za osobę przebywającą na emeryturze lub wcześniejszej emeryturze. I tu przykład z życia naszego czytelnika, który zatrudniał żonę w swojej działalności - jeżeli żona będzie wykonywała określone czynności w działalności gospodarczej czytelnika i pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, to będzie uznawana za osobę współpracującą.
Z tytułu pozostawania osobą współpracującą składki ZUS za żonę opłacać można wyłącznie dobrowolnie, tym samym nie ma bezwzględnego obowiązku ich opłacać. Za osoby pozostające na emeryturze (w tym na tzw. wcześniejszej emeryturze), z tytułu pozostawania osobą współpracującą składki ZUS opłaca się wyłącznie dobrowolnie (chodzi o składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową).

Pamiętać natomiast należy, że jako osoba współpracująca żona podlegać będzie pod ubezpieczenie zdrowotne (za osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność składkę oblicza, odprowadza i finansuje ze środków własnych osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Zapłaconą składkę przedsiębiorca może odliczyć w wysokości 7,75% podstawy wymiaru składki - od podatku za dany rok podatkowy), odpowiedź nr 27767.

Natomiast pomoc pod tytułem darmym lub bezumowna będzie jednoznaczna ze statusem współpracującego. Między osobami nie ma bowiem ani umowy zlecenia, ani pracy, ani o dzieło.  Jeżeli mąż spełnia te warunki, wówczas niezbędne będzie opłacanie składek ZUS za okres tej współpracy (stawki jak przy działalności gospodarczej), odpowiedź nr 27726.
Status osoby współpracującej nie determinuje również obowiązku zapłaty składek, jeżeli prowadzi współpracujący prowadzi własną działalność gospodarczą. Nie ma obowiązku opłacać składek ZUS z dwóch tytułów. Osoba prowadząca działalność i będąca współpracującym może jednak dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi także z pozostałych, wszystkich lub wybranych tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń.

Z obu tytułów opłacać będzie trzeba jednak składki na ubezpieczenie zdrowotne (Odpowiedź nr 28431).