UWAGA: jesteś w Archiwalnej wersji rozliczeń rocznych PIT za 2009r.

 Jeżeli szukasz informacji aktualnych zapraszamy na www.pit.pl/roczne

Odliczenie straty w PIT

Dochód wykazany w rocznym zeznaniu podatkowym podlega obniżeniu o wartość straty wykazanej przez podatnika we wcześniejszych deklaracjach podatkowych. Nie wszystkie zasady są jednak na tyle jasne, by odliczenie strat nie budziło żadnych kontrowersji. 

Zasada ogólna mówi, że o wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty.

Przede wszystkim aby odliczyć stratę za ubiegły rok od dochodu w roku następnym lub w latach przyszłych, należy najpierw złożyć zeznanie roczne, w którym strata ta zostanie wykazana (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2002 r., sygn. akt I SA/Łd 1362/2000). Dodajmy, że nie ma przeciwwskazań, by stratę wykazać jako korektę zeznania podatkowego za dany rok.

Kwota straty musi natomiast pochodzić z tytułu działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznej, przy czym nie może pochodzić z działalności zwolnionej. W rozliczeniu rocznym nie uwzględnia się bowiem przychodów oraz kosztów ich uzyskania ze źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku. Zatem osiągnięty dochód nie podlega opodatkowaniu, a poniesiona strata na działalności statutowej nie może obniżać dochodów wolnych od podatku, a także dochodów z działalności opodatkowanej osiągniętych w następnych latach podatkowych. W sytuacji, gdy strata zostanie poniesiona na działalności, z której dochody nie są zwolnione z podatku, rozliczenie straty jest możliwe (Izba Skarbowa w Łodzi, II-2/4218-0019/07/Int, 2007-09-06).

Wreszcie rozliczenie straty możliwe jest w ramach źródła przychodów. A zatem strata z działalności gospodarczej, jak również koszty w ramach tej działalności ponoszone, nie mogą być odliczane w ramach innego źródła, np. w ramach najmu prywatnego.

Dodajmy, że rozliczenie ma zastosowania do strat:

• strat z odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów i innych rzeczy, jeżeli odpłatne zbycie na następuje w ramach działalności gospodarczej,

• ze źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku dochodowego.

Nie ma natomiast przeszkód, aby podatnik w danym roku podatkowym w ramach tego samego źródła przychodów (w ramach którego stratę można odliczać) uzyskał i stratę, i dochód. W takim wypadku strata ulega potrąceniu z dochodem już w danym roku podatkowym i w efekcie tego do zeznania rocznego wpisujemy mniejszy dochód (dochód pomniejszony o stratę) czy też nawet stratę (gdy strata z jednej transakcji była wyższa, niż dochód z innej). Takie skompensowanie dochodu i straty nie stanowi odliczenia straty, ale jest realizowane po prostu przez wpisanie odpowiedniej kwoty łącznej jako dochód (ewentualnie stratę) w zeznaniu rocznym. Dotyczy to takich sytuacji, jak prowadzenie działalności gospodarczej indywidualnie i w spółce cywilnej, w ramach tych samych zasad opodatkowania (Urząd Skarbowy Łódź-Śródmieście, 23 stycznia 2006r., I-1/413/60/4/2006/ZL). Podatnik który zlikwidował działalność, w której wykazał stratę a później rozpoczął nową działalność może odliczyć od dochodu z tej działalności poprzednio wykazaną stratę ze zlikwidowanej działalności (Urząd Skarbowy w Kartuzach, 31 października 2005r., DF/415-48/05/JM).

Firmy, które nie chcą czekać z odliczeniem straty na koniec roku, mogą rozliczyć ja w trakcie roku podatkowego. Wynika tak z interpretacji Izby Skarbowej w Warszawie z 17 czerwca 2008 r. (nr IP-PB3-423-598/08/MŚ). Możliwe jest więc ujmowanie straty zarówno w zeznaniu rocznym, jak i zaliczkowo, w trakcie roku. W przypadku, gdy podatnik pomimo dokonywania odliczania części straty z lat ubiegłych w trakcie roku podatkowego z dochodu bieżącego (zaliczkowo), w ostatecznym rozliczeniu za ten rok podatkowy nie osiągnął dochodu, lecz stratę, w związku z czym nie będzie mógł skorzystać z odliczenia, nie traci kwoty straty, którą „zaliczkowo” odliczył. Kwota straty, która ostatecznie nie została uwzględniona w zeznaniu rocznym może być odliczona w kolejnych latach podatkowych (Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie, 5 maja 2004 r. nr PUS.I/423/47/2004).

Wspólne zeznanie małżonków pozwala na rozliczanie straty. Od dochodu małżonka ze stosunku pracy nie może zostać jednak odliczona strata drugiego małżonka z innego źródła dochodów, np. działalności gospodarczej, w składanym wspólne zeznaniu rocznym (Urząd Skarbowy Warszawa-Bielany, 31 sierpnia 2006r., 1432/IPdg2/415/428/106/98/2006). Nie jest także możliwe skompensowanie dochodu jednego z małżonka ze stratą drugiego z tego samego źródła dochodów w składanym wspólnie zeznaniu. Stratę może bowiem rozliczyć tylko podatnik, który ją poniósł (Urząd Skarbowy Wrocław-Krzyki, 24 czerwca 2006r., PD I 415/1/62/06).

Gdy w danym roku podatnik i/lub jego małżonek osiągnął dochód z danego źródła, od którego będzie odliczał stratę z lat ubiegłych, to wspólne rozliczenie jest jak najbardziej możliwe. W takim przypadku podatek należy obliczyć od łącznych dochodów małżonków, które zostały pomniejszone o straty z lat ubiegłych przez każdego z tych małżonków z osobna, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 1998 r. (sygn. akt I SA/Lu 961/97).

Ciekawie rozliczana jest strata ze źródła – kapitały pieniężne. Uznać należy, że jeżeli podatnik osiągnie przychód z inwestycji w fundusze kapitałowe, to osiągniętego dochodu nie będzie mógł pomniejszyć o żadną stratę, nawet poniesioną w związku z uczestnictwem w innym funduszu kapitałowym (Urząd Skarbowy Kraków-Nowa Huta, 24 maja 2007r., PD/415-28/2007). Opodatkowanie dochodu z funduszy kapitałowych wygląda bowiem z ten sposób, że każda transakcja rozliczana jest osobno. Jeżeli umarzając jednostki uczestnictwa podatnik poniesie stratę, to płatnik nie będzie miał z czego pobrać podatku. Jeżeli natomiast umarzając jednostkę innego funduszu podatnik osiągnie dochód, to płatnik pobierze od niego zryczałtowany podatek 19%, nie uwzględniając przy tym żadnych strat (Urząd Skarbowy Warszawa-Mokotów, 14 września 2007r., 1433/GF/415-58/07/KB).

Nic nie stoi jednak na przeszkodzie aby od pozostałych dochodów z kapitałów pieniężnych odliczać straty z innych kapitałów, np. od dochodu z dywidendy odliczyć stratę ze zbycia akcji, nawet jeżeli strata została poniesiona z inwestycji za granicą (Urząd Skarbowy Warszawa-Bielany, 25 lipca 2007r., 1432/IIDG/415-13/07). Przepisy nie zabraniają także, aby od tych dochodów odliczyć stratę poniesioną z tytułu uczestnictwa w funduszach kapitałowych. Zdaniem PIT.pl straty tej nie można odliczyć od dochodu z tytułu uczestnictwa w innym funduszu kapitałowym, ale można odliczyć od dochodu z pozostałych kapitałów pieniężnych. Interpretacje urzędów skarbowych odmawiające takiego prawa należy więc uznać za błędne (Urząd Skarbowy Poznań-Wilda, 30 marca 2006r., DD-G-415/3/06; Urząd Skarbowy w Sandomierzu, 6 kwietnia 2005r., PF.415/2/05; Urząd Skarbowy Wrocław-Krzyki, 11 lipca 2005r., PD II 415/1/65/05).

Prawo do odliczenia straty przysługuje także spadkobiercy kontynuującemu działalność gospodarczą spadkodawcy. Strata jest bowiem prawem majątkowym, które przechodzi na spadkobiercę (Urząd Skarbowy we Wrześni, 29 marca 2007r., ZD/415-2/07).

Straty nie mogą natomiast odliczyć podatnicy opodatkowani, kartą podatkową lub podatkiem tonażowym, z prostej przyczyny – nie generują żadnych strat. Z odliczenia straty może natomiast skorzystać podatnik opodatkowany podatkiem liniowym 19% (Urząd Skarbowy w Wałbrzychu, 12 stycznia 2007r., PDI/415/1/215/2007; Urząd Skarbowy w Mińsku Mazowieckim, 19 października 2007r., 1412/PD/415-34/06), oraz podatnik opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W tym przypadku obniża się przychód, a nie dochód uzyskany w ramach źródła przychodów.

Dokonując rozliczenia straty podatnicy powinni także pamiętać, że w jednym roku podatkowym mogą odliczyć maksymalnie 50% straty. Oznacza to, że najkrótszy okres, w którym można rozliczyć stratę, to dwa lata podatkowe. Najdłuższy okres, w którym można rozliczyć stratę to natomiast 5 lat podatkowych. Po tym okresie strata do odliczenia przepada.