www.gazetapodatkowa.pl - podatki, rachunkowość, prawo pracy, składki, zasiłki, emerytury, księgowość

Odliczenie i zwrot VAT u podatników stosujących odwrotne obciążenie


Zastosowanie przy sprzedaży usług odwrotnego obciążenia nie oznacza, że podatnik wykonuje czynności nieopodatkowane VAT i traci tym samym prawo do odliczenia VAT od zakupów związanych z prowadzoną działalnością. Ponadto w sytuacji, gdy za dany okres rozliczeniowy wystąpi nadwyżka podatku naliczonego nad należnym, ma on prawo do żądania jej zwrotu na rachunek bankowy.

Z pytaniem do naszej redakcji zwrócił się Czytelnik, który świadczy usługi budowlane jako podwykonawca. Od stycznia 2017 r. wystawia faktury z odwrotnym obciążeniem. W związku z tym zapytał, czy ma prawo do odliczenia VAT z faktur zakupowych oraz czy urząd skarbowy będzie zwracał nadwyżkę VAT, a jeżeli tak, to w jakim terminie.

Odwrotne obciążenie

Mechanizmem odwrotnego obciążenia od 1 stycznia 2017 r. zostały objęte również usługi budowlane wymienione w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy o VAT, jeżeli usługodawca świadczyć je będzie jako podwykonawca.

W stosunku do transakcji, których przedmiotem są usługi budowlane wymienione w załączniku nr 14 do ustawy o VAT mechanizm odwrotnego obciążenia ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy obie strony transakcji są czynnymi podatnikami VAT.

W przypadku gdy dana usługa jest objęta mechanizmem odwrotnego obciążenia, wówczas jej wykonawca nie ma obowiązku naliczania podatku VAT z tego tytułu. Wykaże ją w deklaracji VAT jako usługę, dla której podatnikiem jest nabywca, podając jedynie jej wartość netto. Ponadto podatnik wystawia fakturę niezawierającą stawki i kwoty podatku zamieszczając na niej dodatkową informację "odwrotne obciążenie".

Do rozliczenia podatku VAT z tytułu wykonania usługi budowlanej wymienionej w załączniku nr 14 ustawy o VAT zobowiązany jest jej nabywca. Wykazuje on w deklaracji VAT wartość netto usługi i wysokość podatku należnego.

Podkreślić ponadto należy, że przepisy o VAT nie zawierają szczególnych regulacji w zakresie ustalania obowiązku podatkowego od transakcji rozliczanych w ramach odwrotnego obciążenia. W przypadku świadczenia przez podatnika VAT usług budowlanych i budowlano-montażowych na rzecz innego podatnika podatku VAT, obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą wystawienia faktury (art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a) ustawy o VAT). Jeżeli jednak podatnik nie wystawił faktury lub zrobił to z opóźnieniem, to obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminów wystawienia faktury, czyli w przypadku usług budowlanych 30. dnia od dnia wykonania usług.


Treść ujednoliconych przepisów prawnych dostępna jest w serwisie www.przepisy.gofin.pl.

Odliczenie VAT

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do odliczenia VAT. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Zastosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia przy wykonaniu usługi wymienionej w załączniku nr 14 do ustawy o VAT nie oznacza, że czynność ta nie podlega opodatkowaniu VAT. Jak już bowiem wspomniano wcześniej, zobowiązanym do rozliczenia podatku należnego z tego tytułu jest jej nabywca.

Oznacza, to że podatnik, który wykonuje czynności opodatkowane przy zastosowaniu odwrotnego obciążenia, ma prawo do odliczenia VAT naliczonego od dokonywanych na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej zakupów towarów i usług. Odliczenie to będzie odbywać się na ogólnych zasadach określonych w ustawie o VAT.

Zwrot nadwyżki VAT

Podkreślić należy, że przepisy ustawy o VAT nie zawierają takich szczególnych rozwiązań dotyczących zwrotu nadwyżki VAT w przypadku gdy podatnik do sprzedaży usług (czy towarów) stosuje odwrotne obciążenie. Oznacza to, że w tym przypadku zastosowanie ma art. 87 ustawy o VAT. Jak z niego wynika, podatnik rozliczający podatek VAT, u którego w deklaracji VAT za dany okres rozliczeniowy wystąpi nadwyżka podatku naliczonego nad należnym, sam decyduje o tym, czy nadwyżkę tę rozliczy w kolejnym okresie rozliczeniowym, czy też wykaże ją jako kwotę do tzw. zwrotu bezpośredniego.

Podstawowy termin zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika to 60 dni od dnia złożenia przez niego rozliczenia. Istnieje jednak możliwość otrzymania zwrotu nadwyżki VAT w terminie 25 dni od dnia złożenia deklaracji VAT, pod warunkiem dołączenia do niej stosownego wniosku oraz gdy zostaną spełnione wymogi określone w art. 87 ust. 6 ustawy o VAT (patrz ramka).

Rozliczenie VAT u nabywcy usług

U podatnika - nabywcy usług, do których zastosowano mechanizm odwrotnego obciążenia, kwota podatku należnego może stanowić jednocześnie kwotę podatku naliczonego, jeżeli zakupione towary są wykorzystywane przez niego do wykonywania czynności opodatkowanych.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstaje, zasadniczo, w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w odniesieniu do danej transakcji, jednak nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę. Wyjątkiem od tej zasady jest m.in. sytuacja, o której mowa w art. 86 ust. 10b pkt 3 ustawy. Jak wynika z tego przepisu, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa m.in. w art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a), czyli w przypadku świadczenia usług, dla których zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 8 podatnikiem jest ich nabywca, powstaje na podstawie art. 86 ust. 10, pod warunkiem, że podatnik uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek.

Zwrot różnicy VAT terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia, nastąpi w przypadku, gdy łącznie spełnione są następujące warunki:

1) kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej, z wyłączeniem kwoty podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o VAT, nierozliczonej w poprzednich okresach rozliczeniowych i wykazanej w deklaracji, wynikają z:
  a) faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone za pośrednictwem rachunku bankowego podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazanego w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach,
  b) faktur, innych niż wymienione w lit. a), dokumentujących należności, jeżeli łączna kwota tych należności nie przekracza 15.000 zł,
  c) dokumentów celnych, deklaracji importowej oraz decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 34 ustawy, i zostały przez podatnika zapłacone,
  d) importu towarów rozliczanego zgodnie z art. 33a, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, świadczenia usług, dla którego podatnikiem jest ich usługobiorca, lub dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, jeżeli w deklaracji podatkowej została wykazana kwota podatku należnego od tych transakcji,
2) kwota podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy, nierozliczona w poprzednich okresach rozliczeniowych i wykazana w deklaracji nie przekracza 3.000 zł,
3) podatnik złoży w urzędzie skarbowym dokumenty potwierdzające zapłatę podatku za pośrednictwem swojego rachunku bankowego albo rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, o których mowa w art. 87 ust. 2,
4) podatnik przez kolejne 12 miesięcy poprzedzających bezpośrednio okres, w rozliczeniu za który występuje z wnioskiem o zwrot w terminie 25 dni:
  a) był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny,
  b) składał za każdy okres rozliczeniowy deklaracje, o których mowa w art. 99 ust. 1-3 ustawy.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.)


autor: Aleksandra Węgielska
Gazeta Podatkowa nr 10 (1364) z dnia 2017-02-02

Czynności opodatkowane według procedur szczególnych. Wszystko na ten temat w poradniku na GOFIN.pl