Praca nakładcza

Umowa o pracę nakładczą stanowi odrębną od stosunku pracy podstawę ubezpieczeń społecznych, o której mowa w art.6 ust.1 pkt 2 oraz art.8 ust.3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z art.9 ust.2 cyt. ustawy, w przypadku prowadzenia jednocześnie działalności gospodarczej i wykonywania pracy nakładczej można wybrać tytuł ubezpieczenia i opłacać składki wyłącznie od jednego z nich, wybranego przez siebie, np. wyłącznie od umowy o pracę nakładczą. Jest to sytuacja taka sama, jaka do 31 października 2005r. włącznie obowiązuje w stosunku do umowy zlecenia.

Przy umowie o pracę nakładczą podstawa wymiaru składek ZUS równa jest połowie najniższego wynagrodzenia - jednak takie wynagrodzenie nie istnieje już od 1 stycznia 2003r. Jednak i tak była to tylko kwota wymagana w umowie, zobowiązanie pracodawcy, gdyż nakładca mógł zawsze zapracować jedynie na 1 złotówkę, albo na żadne wynagrodzenie (w pracy nakładczej nie było minimalnego wynagrodzenia, jak w przypadku umowy o pracę). Zatem nie ma znaczenia wysokość wypłaconego wynagrodzenia. Zgodnie z art.18 ust.1 cyt. ustawy, podstawę wymiaru składek stanowi u wykonującego pracę nakładczą przychód, czyli kwota faktycznie otrzymana przez osobę wykonującą pracę nakładczą, a wysokość tego przychodu nie ma żadnego wpływu na zwolnienie z obowiązku opłacania składek z tytułu działalności gospodarczej (wystarczy samo zatrudnienie na podstawie umowy o pracę nakładczą). Jednak zgodnie z §3 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz. U. z 1976r., Nr 3, poz. 19 z późn. zm.) minimalna ilość pracy powinna być tak ustalona, aby jej wykonanie zapewniało uzyskanie przez wykonującego pracę nakładczą co najmniej 50% najniższego wynagrodzenia.

Wykonujący pracę nakładczą otrzymuje bowiem wynagrodzenie za faktycznie wykonane prace, a ilość tej pracy powinien ustalić zatrudniający tak, aby wykonujący pracę zarobił przynajmniej połowę najniższego wynagrodzenia (ale obecnie nie ma takiej kwoty). Taka też zatem powinna być w praktyce podstawa wymiaru składek z tytułu pracy nakładczej. Jednak składki opłaca się od wynagrodzenia faktycznie wypłaconego.

Niektórzy uważają, iż nadal obowiązuje ostatnie wynagrodzenie najniższe, czyli 760zł miesięcznie, przy którym umowa powinna opiewać na 380zł miesięcznie. Przy takim stanie rzeczy wypłacanie wynagrodzenia, nawet przez dłuższy okres czasu, i tak nie powodowałoby obowiązku opłacania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jednak taka zwłoka pracodawcy mogłaby rzucać podejrzenia o fikcyjność zatrudnienia czy też rodzić odpowiedzialność pracodawcy za nieterminowe wypłacanie wynagrodzeń. Z drugiej jednak strony mógłby się okazać, że pomimo zapewnienia odpowiedniej ilości pracy zatrudniony jej nie wykona, a zatem nie otrzyma odpowiedniego wynagrodzenia nie z winy zatrudniającego. W takiej sytuacji nadal będzie zwolniony z obowiązki odprowadzenia składek ZUS z tytułu działalności gospodarczej, jednak mogłaby ona rodzić podejrzenie o celowe unikanie opłacania tych składek.

Zdaniem PIT.pl takie obawy nie istnieją takie obawy. Nawet 1zl wynagrodzenia zwalnia z ZUS od działalności gospodarczej.

więcej o pracy nakładczej

Zlecenie, agencja, usługi i osoby współpracujące

Od 1 listopada 2005r. przedsiębiorcy zwolnieni dotąd z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy w związku z podleganiem ubezpieczeniom z tytułu umowy zlecenia zostali objęci ubezpieczeniami społecznymi i obowiązkiem odprowadzania składek na Fundusz Pracy, jeżeli podstawa wymiaru składek z tytułu umowy zlecenia będzie niższa niż od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Oznacza to, że:

• przedsiębiorcy, którzy podjęli pozarolniczą działalność gospodarczą po raz pierwszy od 60 miesięcy po 24 sierpnia 2005r. (na preferencyjnych zasadach ZUS), zarabiający na podstawie umowy zlecenia mniej 30% minimalnego wynagrodzenia (30% x 976zł w 2007r. i 30% x 1126zł w 2008r.), oraz
• pozostali przedsiębiorcy zarabiający na podstawie umowy zlecenia mniej niż podstawa wymiaru składek (XII 2007r. 1622,05zł).

będą zobowiązani do zgłoszenia się do ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowego i wypadkowego) oraz do Funduszu Pracy chyba, że zwalnia ich od tego inny tytuł ubezpieczenia.

Wraz z omawianą nowelizacją odeszła możliwość unikania ZUS za symboliczną złotówkę z umowy zlecenia. Przedsiębiorcy powinni najpóźniej do 7 listopada złożyć deklaracje ZWUA wyrejestrowując się z ubezpieczenia zdrowotnego oraz ZUA zgłaszając się do ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego i Funduszu Pracy. Ci z przedsiębiorców, którzy w związku z brakiem dodatkowych korzyści płynących ze świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia nie będą zainteresowani dalszym zatrudnieniem, powinni pamiętać o rozwiązaniu umowy ze zleceniodawcą z końcem października.

Jednak powyższe negatywne zmiany dotyczą wyłącznie osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, (prowadzących działalność gospodarczą indywidualnie oraz wspólników spółek cywilnych).

Następujące kategorie prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą mogą nadal korzystać z obniżenia ZUS w związku ze zleceniem za symboliczną złotówkę:

• twórca lub artysta po uznaniu działalności za twórczą lub artystyczną i ustaleniu daty jej rozpoczęcia następuje w formie decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców, działającej przy ministrze właściwym do spraw kultury;
• osoba prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tylko osobiście wykonywane usługi na rzecz ludności, głównie medyczne, pedagogiczne),
• wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej, ale nie wspólników spółki cywilnej.

Zatem posiadając spółkę cywilną – warto przekształcić się w spółkę jawną, bez obowiązków w zakresie pełnej rachunkowości przy małych obrotach. Przy działalność twórczej albo artystycznej – warto postarać się o uznanie jej przez stosowną komisję.

Do 31 października 2005r. osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia nie miały obowiązku odprowadzania składki na ubezpieczenia społeczne od prowadzonej działalności gospodarczej bez względu na podstawę wymiaru składek ZUS z tytułu umowy zlecenia, oraz bez względu na to, czy wypłaty następują co miesiąc, raz na pewien czas czy też jednorazowo po wykonaniu umowy. Jednak po zmianach liczy się podstawa wymiaru w danym miesiącu. Jeżeli akurat raz będzie niższa, to ten jeden miesiąc przedsiębiorca powinien się zgłosić w ZUS do ubezpieczeń społecznych w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ilekroć wyżej mowa jest o zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia, dotyczy to również osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osób z nimi współpracujących.

więcej o umowie zlecenia

ZUS a KRUS

Rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w KRUS w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki:

• złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności (jeżeli się spóźni, przejdzie z KRUS do ZUS z końcem kwartału),
• jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym,
• nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym (ale może zatrudniać w firmie),
• nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
• kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 2.528 zł..

W takiej sytuacji rolnik zapłaci jedynie składkę KRUS, jednak w podwójnej wysokości.

Za rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uznaje się także:
  1)   wznowienie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, której prowadzenie okresowo zawieszono,
  2)   zmianę rodzaju lub przedmiotu wykonywanej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).

Kwotę należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za poprzedni rok podatkowy rolnik lub domownik obowiązany jest udokumentować zaświadczeniem właściwego naczelnika urzędu skarbowego i złożyć w Kasie wraz z oświadczeniem, o którym mowa wyżej, chyba że ten rolnik lub domownik nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku podatkowym. Zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego rolnik lub domownik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujący przy prowadzeniu tej działalności, podlegający ubezpieczeniu, obowiązany jest także złożyć Kasie do dnia 31 maja każdego roku podatkowego, albo utraci tytuł do ubezpieczenia w KRUS i od 1 lipca rozpocznie płacić w ZUS. 

Terminy na złożenie oświadczenia i zaświadczenia, o których mowa wyżej, mogą zostać przywrócone (przez KRUS) na wniosek zainteresowanego rolnika lub domownika, jeżeli ten rolnik lub domownik udowodni, że niezachowanie terminu nastąpiło wskutek zdarzeń losowych.

Powyższe rozwiązania nie dotyczą:

• wspólników spółek prawa handlowego oraz
• osób prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu:
  • w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
  • z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

przerwy w opłacaniu składek