e-Kontrola

Niektóre urzÄ™dy posiadajÄ… już dwie licencje na odpowiednie oprogramowanie, a ich ilość w najbliższym czasie ma siÄ™ znaczÄ…co zwiÄ™kszyć. Zatem prÄ™dzej czy później podatnicy zetknÄ… siÄ™ z tym rodzajem kontroli.

Nie chcesz jej - prowadź ksiÄ™gowość rÄ™cznie, albo kasuj dane niezwÅ‚ocznie po wykonaniu wydruków...

E- kontrola to tradycyjna metoda kontroli, jednak obróbka danych nastÄ™puje cyfrowo. W toku takiej kontroli urzÄ™dnicy pobierajÄ… od podatnika dane np. na pÅ‚ycie CD czy DVD. MogÄ… to być dane:

• dostawców;
• odbiorców;
• ksiÄ™ga gÅ‚ówna w wersji elektronicznej;
• moduÅ‚y kasy, magazynu, Å›rodków trwaÅ‚ych czy pÅ‚ac w wersji elektronicznej.

UrzÄ™dnik zwraca siÄ™ do podatnika na piÅ›mie z wnioskiem o udostÄ™pnienie takich danych, a z ich otrzymania sporzÄ…dza protokóÅ‚. Podatnik ma obowiÄ…zek wydania takich danych. W nastÄ™pnej kolejnoÅ›ci dane sÄ… importowane do programu ACL (ewentualnie IDEA). Niestety, brak jest przepisów zobowiÄ…zujÄ…cych producentów oprogramowania do dostosowania oprogramowania finansowo-ksiÄ™gowego do potrzeb e-kontroli. W zwiÄ…zku z tym czÄ™sto import danych może być bardzo kÅ‚opotliwy.

Uwaga ! Co to jest ACL?

ACL to specjalistyczne jednostanowiskowe oprogramowanie do komputerowej kontroli podatników prowadzÄ…cych ksiÄ™gowość w formie elektronicznej (oprogramowanie do e-audytu). Oprócz Ministerstwa Finansów, użytkownikami ACL w Polsce sÄ… instytucje administracji rzÄ…dowej i samorzÄ…dowej, najwiÄ™ksze banki i przedsiÄ™biorstwa. Jednostki badajÄ… swoje ksiÄ™gi również we wÅ‚asnym zakresie.

Jeżeli chcesz dowiedzieć siÄ™ wiÄ™cej o e-Kontroli, poszukaj książki WiesÅ‚awa KarliÅ„skiego, informatyka z NIK, „Dobór próby w audycie” oraz odwiedź stronÄ™ http://www.skg.pl/acl.

Opinie e-kontrolerów

Oprogramowanie do e-kontroli - okreÅ›lane czasem jako „lepszy MS Excel” – pozwala na wyÅ‚apanie podwójnych ksiÄ™gowaÅ„, sporzÄ…dzanie statystyk wg dowolnych kryteriów, porównanie kontrahentów z bazÄ… podatników nieistniejÄ…cych. Programy do e-kontroli umożliwiajÄ… szybkie sprawdzenie danych, z uwzglÄ™dnieniem różnych kryteriów, od relacji pomiÄ™dzy kwotami podatku i wartoÅ›ciami netto, przez numeracjÄ™ dokumentów aż do o wiele bardziej zÅ‚ożonych funkcji. Program wybiera również losowo dokumenty do kontroli krzyżowej czy innej, bardziej dogÅ‚Ä™bnej, przy czym wykorzystanie programu uniemozliwia zarzucenie kontrolujÄ…cy m jakiejkolwiek stronniczoÅ›ci w tym zakresie. Przydatność takiego oprogramowania jest niekwestionowana, jest to jednak jedynie narzÄ™dzie wspomagajÄ…ce pracÄ™ ludzi, liczÄ… siÄ™ przede wszystkim umiejÄ™tnoÅ›ci, wiedza i doÅ›wiadczenie kontrolerów.

Instrukcja obsÅ‚ugi takiego programu to nieduże broszury. Znaleźć w nich można opis funkcji programu, brak jednak przykÅ‚adów praktycznego zastosowania. Można jednak stwierdzić, ze urzÄ™dnicy biegli w obsÅ‚udze tego rodzaju oprogramowania, majÄ…cy ogromne doÅ›wiadczenie i kreatywni, jeżeli chodzi o wykorzystanie funkcji programu, bÄ™dÄ… mieli szansÄ™ stać siÄ™ elitÄ… administracji skarbowej. OczywiÅ›cie o ile wczeÅ›niej nie przejdÄ… do sektora prywatnego, ze wzglÄ™dów ekonomicznych.

Zdaniem niektórych urzÄ™dników, oprogramowanie do e-audytu częściej wyÅ‚apuje raczej te bÅ‚Ä™dy, których ksiÄ™gowi nie wykryli z braku czasu, niż faktycznie bÅ‚Ä™dne ksiÄ™gowania. Faktury fikcyjne sÄ… z reguÅ‚y prawidÅ‚owo zaewidencjonowane, a podatnicy je wystawiajÄ…cy jednak z reguÅ‚y sÄ… podatnikami zarejestrowanymi. Z kolei wiÄ™kszość bÅ‚Ä™dów jest wyÅ‚apywana przez biegÅ‚ych rewidentów. To wÅ‚aÅ›nie takich podmiotów majÄ… najczęściej dotyczyć e-kontrole. UrzÄ™dnicy podkreÅ›lajÄ… jednak, że oprogramowanie do e-kontroli to doskonaÅ‚e narzÄ™dzie dla statystyk wykorzystywanych w kontroli, choć jego przydatność można dostrzec przy sprawdzaniu tysiÄ™cy dokumentów, takiej iloÅ›ci nie da siÄ™ bowiem ogarnąć tak sprawnie bez dodatkowych narzÄ™dzi informatycznych. Ponadto przy upowszechnieniu e-kontroli bÄ™dzie możliwe wykonywanie kontroli krzyżowej bez wizyt u podatnika – urzÄ™dy skarbowe bÄ™dÄ… dysponować peÅ‚nymi danymi z systemów finansowo-ksiÄ™gowych wielu podatników i bÄ™dÄ… mogÅ‚y prowadzić kontrole krzyżowe na miejscu u siebie. Ale czy nie wystÄ…pi pokusa, aby kontrole te przeprowadzać we wÅ‚asnym zakresie, z pominiÄ™ciem odpowiednich procedur, a postÄ™powanie wszczynać tylko wtedy, gdy e-kontroler znajdzie jakÄ…Å› nieprawidÅ‚owość albo niepokojÄ…cÄ… informacjÄ™? PrzyszÅ‚ość pokaże.

SpoÅ›ród programów do e-kontroli wymienić należy:

• ACL (przeznaczony do stosowania w US);
• WinIDEA (stosowany w tzw. Dużych US);
• Ocean GenRap Comarchu (majÄ… go otrzymać wszyscy inspektorzy UKS);
• CAATs (wykorzystywany czÄ™sto przez audytorów).

Uwaga ! Podatnik da, co zechce

W Polsce stosowany bÄ™dzie program ACL. Program IDEA, do którego prowadzono wstÄ™pnie szkolenia, pozwalaÅ‚ na kopiowanie zawartoÅ›ci dysków twardych. Jednak jak podkreÅ›lajÄ… kontrolerzy, zawsze może zdarzyć siÄ™ u podatnika „nagÅ‚a i niespodziewana awaria systemu komputerowego”. StÄ…d też element zaskoczenia jest bardzo ważny, jeżeli chce siÄ™ skontrolować rzeczywiste dane podatnika. E-kontrolerzy podkreÅ›lajÄ… jednak, że duże i poważne przedsiÄ™biorstwa nie tylko nie broniÄ… dostÄ™pu do swoich e-danych, ale również dostarczajÄ… ich kontrolerom w dogodnym formacie.