Dział spadku

Opodatkowaniu PCC podlega umowa o dział spadku w części dotyczącej spłat lub dopłat.

Dział spadku bez dopłat i spłat nie podlega opodatkowaniu PCC.

Podstawę opodatkowania przy umowie o dział spadku stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału w spadku.

Na przykład:

Pan PIT i pan VAT nabyli obaj udziały 1/2 w nieruchomości, warte 50'000 zł każdy. W umowie o dział spadku pan VAT nabył udział pana VAT w zamian za spłaty w kwocie 70'000 zł. Podstawa opodatkowania wyniesie 70'000 zł (spłaty) - 50'000 zł (wartość udziału pana VAT) = 20'000 zł.

W przypadku wspówłasności podstawa opodatkowania to cena za udział (wartość rynkowa udziału) we współwłasności, a nie odpowiednia część ceny za całość (wartości rynkowej całosci). To istotna informacja, bowiem całość można sprzedać drożej, niż - proporcjonalnie - udział.

Dla ustalenia podstawy opodatkowania nie ma znaczenia, że wartość rynkowa zmniejszy się w przyszłości (np. że w przyszłości ma zostać wybudowana w pobliżu zbywanej nieruchomości oczyszczalnia ścieków).

Warto podkreślić, że w przypadku sprzedaży wartość nakładów spadkobiercy nie umniejsza podstawy opodatkowania (ceny sprzedaży). Cena powinna bowiem odzwierciedlać wartość przedmiotu umowy wraz z nakładami.

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (zawarcia umowy), albo z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu, doręczenia wyroku sądu polubownego lub zawarcia ugody sądowej.

Obowiązek podatkowy ciąży na na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku.

Stawka podatku

Stawki PCC od od umów o dział spadku wynoszą:

  • 2 % - przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym;
  • 1 % - przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych.

Podatek pobiera się według stawki najwyższej:

  • jeżeli podatnik dokonując czynności cywilnoprawnej, w wyniku której nastąpiło przeniesienie własności, nie wyodrębnił wartości rzeczy lub praw majątkowych, do których mają zastosowanie różne stawki - od łącznej wartości tych rzeczy lub praw majątkowych;
  • jeżeli przedmiotem umowy zamiany są rzeczy lub prawa majątkowe, co do których obowiązują różne stawki.

Wyłączenia i zwolnienia szczególne

Z podatku PCC zwolnione jest przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, m.in.w drodze umów o dziął spadku, pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności, nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy - w części dotyczącej spłat lub dopłat. W przypadku umowy o dział pochodzących ze spadku takich właśnie przedmiotów majątkowych podatek PCC w ogóle nie wystąpi, bowiem zwolnienie obejmuje pełną podstawę opodatkowania.

W przypadku wyłączeń z opodatkowania nie jest konieczne składanie deklaracji. W przypadku zwolnień deklarację trzeba złożyć nawet gdy podatek jest równy zeru.