Dożywocie

Opodatkowaniu PCC podlega umowa dożywocia.

Umowa dożywocia to umowa przenosząca własność nieruchomości w zamian za dozywotnie świadczenia, m.in. za użytkowanie czy służebności. Jest to umowa odpłatna.

Podstawę opodatkowania przy umowie dożywocia stanowi wartość rynkowa nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, bez względu na wartość świadczeń przyrzeczonych dożywotnikowi.

Warto podkreślić, że w wartość nakładów poniesionych przez nabywcę nie umniejsza podstawy opodatkowania (ceny sprzedaży). Cena powinna bowiem odzwierciedlać wartość przedmiotu umowy wraz z nakładami.

W przypadku wspówłasności podstawa opodatkowania to wartość rynkowa udziału we współwłasności, a nie odpowiednia część wartości rynkowej całosci. To istotna informacja, bowiem wartość całości jest wyższa, niż - proporcjonalnie - udziału.

Dla ustalenia podstawy opodatkowania nie ma znaczenia, że wartość rynkowa zmniejszy się w przyszłości (np. że w przyszłości ma zostać wybudowana w pobliżu zbywanej nieruchomości oczyszczalnia ścieków).

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (zawarcia umowy).

Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności (np. z umowy przedwstępnej), obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność (ostatecznej umowy sprzedaży).

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności nieruchomości.

Stawka podatku

Stawki PCC od umowy dożywocia wynoszą:

  • 2 % - przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym,
  • 1% - przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych.

Na przykład:

Ojciec przekazuje na rzecz syna własnościowe mieszkanie spółdzielcze o wartości 200'000 zł w ramach umowy dożywocia. Podatek PCC według stawki 2% wyniesie 200'000 zł x 0,02= 4'000 zł.

Podatek pobiera się według stawki najwyższej:

  • jeżeli podatnik dokonując czynności cywilnoprawnej, w wyniku której nastąpiło przeniesienie własności, nie wyodrębnił wartości rzeczy lub praw majątkowych, do których mają zastosowanie różne stawki - od łącznej wartości tych rzeczy lub praw majątkowych;
  • jeżeli przedmiotem umowy zamiany są rzeczy lub prawa majątkowe, co do których obowiązują różne stawki.

Wyłączenia i zwolnienia szczególne

Z podatku PCC zwolnione jest przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, m.in.w drodze umów dożywocia, pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności, nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy.

W przypadku wyłączeń z opodatkowania nie jest konieczne składanie deklaracji. W przypadku zwolnień deklarację trzeba złożyć nawet gdy podatek jest równy zeru.