PIT-y roczne 2012

Pomoc eksperta

UWAGA: Jesteś w archiwalnej wersji rozliczeń rocznych PIT za 2012 rok

 Jeżeli szukasz informacji aktualnych zapraszamy na www.pit.pl/roczne

 

Okiem urzędnika

Darowizny na Kościół

Ulgi z tytułu darowizn na cele kultu religijnego i działalność charytatywno opiekuńczą kościelnych osób prawnych mogą wielu podatnikom wydawać się bardzo podobne. W praktyce jednak ulgi różnią się od siebie i to bardzo.

Podstawowa różnica między ulgami polega na tym, że ulga z tytułu darowizn na cele kultu religijnego jest ulgą wynikającą z ustawy o PIT (art. 26 ust. 1 pkt 9 lit b), natomiast ulga z tytułu darowizn na działalność charytatywno - opiekuńczą kościelnych osób prawnych wynika z ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (art.55 ust.7).

Druga znacząca różnica polega na tym, że darowizna na rzecz cele kultu religinego stanowi ulgę limitowaną, tzn. że odliczeniu podlegają darowizny, ale do kwoty nieprzekraczającej 6% dochodu podatnika. Do limitu tego wlicza się nie tylko darowiznę na cele kultu religijnego, ale także darowizny na cele pożytku publicznego dla organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego oraz na cele krwiodawstwa. Natomiast ulga z tytułu darowizn na cele działalności charytatywno opiekuńczej kościelnych osób prawnych nie jest objęta żadnymi limitami, tzn. że odliczeniu od dochodu podlega pełna kwota darowizny bez względu na jej wysokość i wysokość innych darowizn odliczanych od dochodu.

Przez długi czas trwała dyskusja, czy darowizny na działalność charytatywno - opiekuńczą kościelnych osób prawnych faktycznie są nielimitowane. Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 3 sierpnia 2000 r. sygn. akt I SA/Po 1398/99) uznał, że odliczenie jest możliwe tylko w ramach ustalonego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych limitu. Ministerstwo Finansów (31 grudnia 2001r., PB5/KD-033-186-2393/01) oraz sądy administracyjne (uchwała pełnego składu Izby Finansowej NSA z 14 marca 2005 r., FPS 5/04) potwierdziły jednak, że odliczenie tych darowizn nie jest limitowane.

W zakresie darowizn na cele kultu religijnego podatnicy mieli często wątpliwości, o jakie rodzaje darowizn chodzi. Przepisy nie definiują bowiem pojęcia „kultu religijnego”. WSA w Warszawie w wyroku z 22 września 2005 r. (III SA/Wa 845/05) wyjaśnił, że chodzi o darowizny dla kościołów, związków religijnych i kościelnych osób prawnych. Zdaniem sądu odliczeniu podlegają także m.in. darowizny na Chrześcijański Kościół Głosicieli Dobrej Nowiny, co wcześniej zakwestionowały organy podatkowe. Urząd Skarbowy w Brzegu (28 lutego 2006r., PD-415/INT/7/MK/06) uznał, że darowizną na cele kultu religijnego nie jest wpłata dokonana na konto bankowe parafii, z przeznaczeniem na budowę pomnika Jana Pawła II. Podobnie za darowiznę na cele kultu religijnego uznać nie można opłaty nazwanej przez strony „darowizną”, a przekazanej w związku z procesem o stwierdzenie nieważności zawarcia ślubu kościelnego. Powyższa darowizna ma identyczny charakter jak w przypadku darowizn składanych np. w związku ze ślubem, chrztem, pogrzebem, czy innymi posługami duszpasterskimi Kościoła – stąd nie ma charakteru nieodpłatnego, lecz jest opłaą za określone czynności (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 23.09.2011 r., IPPB4/415-551/11-4/JS).

Z drugiej jednak strony „kult religijny” rozumiany jest dość szeroko. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wskazał, że odliczyć od dochodu można wartość nieruchomości gruntowej, przekazanej w drodze darowizny na rzecz parafii, z zastrzeżeniem, że w razie sprzedaży gruntu, uzyskany przychód parafia przeznaczy na cele kultu religijnego, np. sfinansowanie budowy nowego kościoła (interpretacja z 23.08.2011 r., IBPBI/2/423-1775/10/CzP).

Taka rozbieżność wynika z tego, że ustawa o PIT nie precyzuje, co należy rozumieć przez pojęcie cel kultu religijnego. W takiej sytuacji należy przyjąć definicję słownikową lub encyklopedyczną. I tak, Nowa encyklopedia powszechna PWN Wydawnictwa Naukowego PWN S.A. hasło „kult” w znaczeniu religioznawczym definiuje następująco: „Całokształt praktyk obrzędowych, za których pośrednictwem wyznawcy religii manifestują cześć dla sacrum w aktach uwielbienia, błagania i dziękczynienia (…). W kulcie można wyodrębnić przedmiot kultu, osoby sprawujące kult, obiekty i sprzęty kultowe oraz czynności kultowe (…)” - Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, 26 październik 2009 r., sygn. ILPB3/423-597/09-2/DS.

Organy podatkowe za darowizny na cel kultu religijnego uznały nie tylko darowizny przeznaczone dla kościołów, związków religijnych i kościelnych osób prawnych, ale także przekazywane na rzecz innego podmiotu realizującego tożsame cele, np. na rzecz Radia Maryja (pismo Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 31 października 2006 r., sygn. 1401/BF-II/005-1021/06/GT) czy Katolickiego Towarzystwa Kulturalnego (pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bielsku-Białej z 21 listopada 2005 r., sygn. 2403-PDF-75-05). Podobnie w ramach przeznaczenia na cele kultu religijnego rozliczać można przelew środków pieniężnych na rzecz Centrum, które zgodnie ze statutem, funkcjonuje jako kościelna i publiczna osoba prawna, a darowizna zostanie przeznaczona na budowę Muzeum (IBPBI/2/423-1302/11/CzP, 2012.01.20, Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach).

Warunkiem skorzystania z odliczenia w obu przypadkach jest odpowiednie udokumentowanie przekazania darowizny. W obu przypadkach darowizna pieniężna powinna zostać udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego. W przypadku darowizny innej niż pieniężna darowiznę należy udokumentować dowodem, z którego wynikają dane identyfikujące darczyńcę oraz wartość przekazanej darowizny wraz z oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu - w przypadku darowizny innej niż pieniężna (zasada zmieniła się od rozliczenia za 2011 r.). Odliczeniu nie będą więc podlegać darowizny na omawiane cele, jeżeli zostały dokonane w gotówce (Urząd Skarbowy w Otwocku, 12 grudnia 2006r., 1417/PD/415/504/06/SM; Urząd Skarbowy Warszawa-Mokotów, 8 maja 2006r., 1433/NL/LF/II/415-31/06/EK). W przypadku darowizn na cele działalności charytatywno-opiekuńczej kościelnych osób prawnych, odliczenie darowizn gotówkowych było możliwe jedynie do końca 2005r. (Pierwszy Urząd Skarbowy Warszawa-Śródmieście, 1 lutego 2006r., 1435/FO3/415-135/05/DP).

Odliczenie nie jest również możliwe w pełni, gdy umowę darowizny zawrze jedna osoba, a na dowodzie wpłaty na rachunek kościoła figurują dane dwojga małżonków. Wówczas nie są spełnione wszystkie przesłanki do odliczenia darowizny w całości (Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 29.01.2009 r., IPPB4-415-152/08-2/PJ).

Organy wskazują, że warunkiem koniecznym do skorzystania z odliczenia darowizn m.in. na cele kultu religijnego jest to, aby wysokość darowizny pieniężnej udokumentowana była dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, z zaznaczeniem wskazanego celu darowizny, tj. w sposób przewidziany w art. 26 ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 20 luty 2008 r., sygn. IBPB2/415-464/07/AA)

W odniesieniu do darowizn na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą darowizna powinna zostać ponadto udokumentowana pokwitowaniem odbioru przez obdarowanego. Ponadto w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny podatnik powinien zadbać o to aby otrzymać od obdarowanego sprawozdanie o przeznaczeniu darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą. Posiadanie sprawozdania nie jest konieczne dla odliczenia darowizny, ale jeżeli nie zostanie uzyskane w terminie 2 lat od dnia jej przekazania, podatnik będzie zobowiązany do skorygowania PIT za rok, w którym dokonał odliczenia. Podatnik nie musi jednak korygować całej kwoty odliczonej darowizny, ale tylko do wysokości limitu ustalonego w ustawie o PIT (obecnie 6% dochodu), pod warunkiem jednak, że darowizna została przekazana na cele pożytku publicznego lub kultu religijnego i została dokonana w formie wpłaty na rachunek bankowy. Katalog rodzajów działalności charytatywno – opiekuńczej ma charakter otwarty, nie jest więc ograniczony ustawowo (Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z 27 stycznia 2006 r. nr WP/415-144/05/A).

Przepisy nie precyzują jak powinno wyglądać takie sprawozdanie z przeznaczenia środków na działalność charytatywno - opiekuńczą. Zarówno jednak Ministerstwo Finansów (odpowiedź z 12 kwietnia 2006r. na interpelację poselską), jak i sądy administracyjne (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2007r., II FSK 559/06 i 29 października 2003 r., sygn. akt SA/Bd 2181/03 ) wskazują, że sprawozdanie powinno mieć pewien stopień szczegółowości, oprócz daty i podpisu osoby sporządzającej ten dokument, powinno zawierać opis zdarzeń z taką dokładnością, aby organy podatkowe mogły dokonać kontroli opisanych w nim faktów. Niewystarczające jest więc ogólne stwierdzenie, że darowiznę przeznaczono na cele charytatywno-opiekuńcze. Tak ogólny opis przeznaczenia darowizny nie jest sprawozdaniem (Urząd Skarbowy w Pile, 2 lutego 2007r., DD/415-53/06).

Z odliczenia darowizn na cele kultu religijnego mogą skorzystać tylko podatnicy opodatkowani na zasadach ogólnych i ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (Urząd Skarbowy Poznań-Grunwald, 18 marca 2005r., ADIII/415-1/2005). Część darowizny można nawet odliczyć w jednym zeznaniu, część w innym. Ważne, by tej samej kwoty nie odliczyć dwukrotnie. Darowizny nie można natomiast odliczyć od dochodu podatnika prowadzącego działalność opodatkowaną podatkiem liniowym 19% lub od dochodów kapitałowych. Podatnicy uzyskujący takie dochody mają wątpliwości, czy mogą skorzystać z odliczenia darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą kościelnych osób prawnych. Przepisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej nie przewidują w tym zakresie żadnych ograniczeń. Formularze PIT-36L i PIT-38 nie zawierają jednak odpowiednich rubryk, w których można by było wpisać kwotę do odliczenia. Zdaniem zespołu PIT.pl odliczenie jest możliwe mimo braku takich rubryk - można bezpośrednio pomniejszyć podatek należny o dokonane odliczenie, bez rubryki opisującej odliczenie, i dołączyć stosowne pismo wyjaśniające. Podatnicy powinni jednak zachować ostrożność, ponieważ urzędy skarbowe zajmowały w tym zakresie często inne stanowiska, więc wniosek z pewnością będzie spotykał się z koniecznością sporu z organami (m. in. Urząd Skarbowy Warszawa-Wola, 20 czerwca 2006r., US40-DF2/412-24/VII/2005, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, 30 lipca 2009 r., IPPB1/415-410/09-2/ES).

                               

  Anna Pokrywczyńska     Data publikacji: 17-12-2010
  Piotr Szulczewski      Data aktualizacji 28-08-2012

  

  • data utworzenia: 19-07-2012
  • data modyfikacji: 07-01-2016

Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz