Darowizna

Opodatkowaniu PCC podlega umowa darowizny.

Nie podlega ona jednak opodatkowaniu w takim zakresie, w jakim przysporzenie nie łączy się z jakimiś obowiązkami obdarowanego. Jeżeli darczyńca po prostu daje wolny od zobowiązań przedmiot - to taka umowa darowizny opodatkowaniu PCC nie podlega.

Podstawę opodatkowania przy umowie darowizny stanowi wartość długów i ciężarów albo zobowiązań przejętych przez obdarowanego.

W przypadku wspówłasności podstawa opodatkowania to wartość rynkowa udziału we współwłasności, a nie odpowiednia część wartości rynkowej całosci.  To istotna informacja, bowiem całość można sprzedać drożej, niż - proporcjonalnie - udział.

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (zawarcia umowy).

Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności (np. z umowy przedwstępnej), obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność (ostatecznej umowy czy oświadczenia o przeniesieniu własności).

Obowiązek podatkowy ciąży na obdarowanym.

Stawka podatku

Stawki PCC od umowy darowizny wynoszą:

  • 2 % - przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym,
  • 1% - przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych.

Na przykład:

Pan PIT darowuje pani VAT dom jednorodzinny, obciążony prawem dożywocia na rzecz ojca pana PIT. Wartość tego obciążenia wynosi 100'000 zł. Strony zapłacą od tej umowy darowizny podatek PCC według stawki 2 % równy 100'000 zł x 0,02 = 2'000 zł, bez względu na wartość nieruchomości.

Podatek pobiera się według stawki najwyższej:

  • jeżeli podatnik dokonując czynności cywilnoprawnej, w wyniku której nastąpiło przeniesienie własności, nie wyodrębnił wartości rzeczy lub praw majątkowych, do których mają zastosowanie różne stawki - od łącznej wartości tych rzeczy lub praw majątkowych;
  • jeżeli przedmiotem umowy zamiany są rzeczy lub prawa majątkowe, co do których obowiązują różne stawki.

Wyłączenia i zwolnienia szczególne

Z podatku PCC zwolnione jest przeniesienie własności nieruchomości lub ich części, wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części znajdujących się na obszarze miast, m.in.w drodze umów darowizny, pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili dokonania czynności, nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy. W przypadku darowizny takich właśnie przedmiotów majątkowych podatek PCC w ogóle nie wystąpi, bowiem zwolnienie obejmuje pełną podstawę opodatkowania.

W przypadku wyłączeń z opodatkowania nie jest konieczne składanie deklaracji. W przypadku zwolnień deklarację trzeba złożyć nawet gdy podatek jest równy zeru.