Aktualności podatkowe

04.01 Kontrole i postępowanie podatkowe – mały poradnik dla podatnika

Według szacunkowych danych Ministerstwa Finansów na koniec listopada 2012 r. dochody podatkowe objęte planem budżetowym zostały zrealizowane jedynie w 86%. Rząd od wielu miesięcy podejmuje działania mające na celu zwiększenie wpływów podatkowych. Służą temu zmiany przepisów podatkowych, renegocjowanie międzynarodowych umów o zapobieganiu podwójnemu opodatkowaniu, współpraca międzynarodowa w zakresie wymiany informacji podatkowych. Można także oczekiwać, że w roku 2013 jednym ze środków prowadzących do realizacji założonych dochodów budżetowych będą kontrole w zakresie prawidłowości rozliczania podatków.

Przypominamy zatem, jakiego rodzaju procedur kontrolnych mogą spodziewać się podatnicy. Znajomość tych procedur jest istotna, bowiem różnią się one między sobą m.in. zakresem, formą rozstrzygnięć, trybem odwoławczym. Dla podatników szczególnie ważne jest, czy po zakończeniu danej procedury kontrolnej mogą oni złożyć korektę deklaracji i czy będą mogli uniknąć odpowiedzialności karnej-skarbowej w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Osoba, która złożyła prawnie skuteczną korektę deklaracji wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty oraz uiściła zaległość podatkową niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, nie podlega bowiem karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

Poniżej przedstawiamy syntetyczne zestawienie podstawowych procedur, które szczegółowo uregulowane są w ordynacji podatkowej oraz w ustawie o kontroli skarbowej. 

 

Kto przeprowadza kontrole podatkową?

Kontrolę podatkową przeprowadza organ podatkowy pierwszej instancji właściwy dla danego podatnika i dla rozliczenia określonego podatku. Organy pierwszej instancji to: naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego, wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, marszałek województwa. Zatem, przykładowo, w zakresie rozliczenia CIT organem podatkowym przeprowadzającym kontrolę podatkową będzie naczelnik urzędu skarbowego, w którym podatnik rozlicza aktualnie dany podatek. Jeśli w trakcie kontroli podatkowej zajdzie zdarzenie powodujące zmianę właściwości organu podatkowego, np. w związku ze zmianą siedziby podatnika, organ, który wszczął postępowanie, nadal będzie właściwy do zakończenia kontroli.

W przypadku kontroli w zakresie porozumień w sprawach ustalania cen transakcyjnych organem kontroli jest Minister Finansów.

 

Cel kontroli podatkowej

Celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowany wywiązuje się z obowiązków wynikających z prawa podatkowego. Jeśli, przykładowo, podatnik występuje o zwrot VAT, naczelnik urzędu skarbowego wszczyna kontrolę podatkową, aby sprawdzić czy zwrot VAT jest należny i czy jego kwota została prawidłowo wyliczona przez podatnika.

W praktyce kontrola podatkowa jest pierwszą procedurą wszczynaną przez organy podatkowe w celu sprawdzenia prawidłowości rozliczenia podatkowego. Jej wszczęcie nie zawsze świadczy o podejrzeniach organów podatkowych co do istnienia nieprawidłowości. Dopiero po ewentualnym wykryciu nieprawidłowości i niedokonaniu przez podatnika stosownej korekty deklaracji organy wszczynają procedurę określaną jako postępowanie podatkowe, kończącą się decyzją wymiarową, czyli np. decyzją określającą zaległość podatkową.

 

Jak rozpoczyna się kontrola podatkowa?

Kontrola wszczynana jest z urzędu poprzez doręczenie kontrolowanemu lub pełnomocnikowi do spraw kontroli upoważnienia do jej przeprowadzenia. Inicjatywa przeprowadzenia kontroli podatkowej należy zatem do organu podatkowego; podatnik nie ma możliwości wszczęcia kontroli podatkowej na własny wniosek.

Organy podatkowe mają obowiązek uprzedzenia podmiotu kontrolowanego o kontroli. Powiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli doręcza się na co najmniej 7 dni przed jej rozpoczęciem. Ordynacja podatkowa przewiduje jednak wyjątki od zasady uprzedzania o kontroli (np. kontrola przy zwrocie VAT).

Kontrolujący ma obowiązek okazania kontrolowanemu legitymacji służbowej oraz doręcza mu upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. W wyjątkowych sytuacjach możliwe jest wszczęcie kontroli „na legitymację”; w takim przypadku kontrolujący ma obowiązek dostarczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli w przeciągu 3 dni od jej wszczęcia.

Kontrola podatkowa wpisywana jest do książki kontroli prowadzonej przez podatnika.

 

Przebieg kontroli podatkowej

Co do zasady kontrola podatkowa odbywa się w obecności kontrolowanego, chyba że złoży on na piśmie rezygnację z bezpośredniego uczestnictwa w czynnościach kontrolnych.

Kontrola podatkowa odbywa się, co do zasady w siedzibie kontrolowanego lub w miejscu przechowywania dokumentacji i prowadzenia działalności. Kontrolujący mają prawo wstępu do budynków, prawo oględzin, przeprowadzają przesłuchania. Kontrolowany ma obowiązek udostępnienia kontrolującym akt i ksiąg związanych z przedmiotem kontroli. Ponadto kontrolowany powinien umożliwić kontrolującym utrwalanie dowodów oraz przedłożyć tłumaczenie dokumentów sporządzonych w języku obcym.

 

Zakończenie kontroli podatkowej

Kontrola powinna się zakończyć w terminie wskazanym w upoważnieniu. Zakończenie kontroli podatkowej następują w dniu doręczenia kontrolowanemu protokołu kontroli.

W protokole kontroli dokumentuje się przebieg kontroli oraz ustalenia w zakresie badania ksiąg podatnika, jeśli badanie takie miało miejsce.

Doręczenie protokołu kontroli nie jest równoznaczne z wymiarem podatku. Protokół zawiera opis ustaleń faktycznych oraz ocenę prawną sprawy jednakże bez określania na tej podstawie zobowiązania podatkowego.

 

Środki odwoławcze

Kontrolowany, który nie zgadza się z ustaleniami protokołu, może w przeciągu 14 dni od doręczenia protokołu złożyć zastrzeżenia lub wyjaśnienia wraz ze stosownymi środkami dowodowymi.

Kontrolujący ma 14 dni na rozpatrzenie i zawiadomienie kontrolowanego o sposobie załatwienia sprawy. W przypadku niezłożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień zakłada się, że kontrolowany nie kwestionuje ustaleń kontroli.

 

Możliwość korekty deklaracji po kontroli podatkowej

W trakcie kontroli podatkowej prawo do korekty deklaracji jest zawieszone.

W protokole kontroli kończącym tę procedurę organ podatkowy powinien opisać stwierdzone nieprawidłowości i pouczyć podatnika o możliwości skorygowania deklaracji podatkowej. Podatnik może skorygować deklarację po zakończeniu kontroli uwzględniając całość bądź jedynie niektóre z zastrzeżeń organu podatkowego.

Jeśli podatnik nie zgadza się z ustaleniami organów podatkowych, może on nie korygować deklaracji i nie dokonywać rozliczeń podatkowych zgodnie z wytycznymi protokołu kontroli. Jednak w takim przypadku podatnik ryzykuje, że organy podatkowe wszczną opisaną poniżej procedurę wymiarową, tj. postępowanie podatkowe, które może zakończyć się wydaniem decyzji określającej np. zobowiązanie podatkowe lub zwrot podatku w kwocie innej niż wykazana przez podatnika w deklaracji.

 

Joanna Subzda
doradca podatkowy, Partner ATA Finance

 

 

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. ATA Tax Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.

Zapisz się do newslettera PIT.pl i bądź na bieżąco ze zmianami w przepisach podatkowych.

Dodatkowo otrzymasz darmowy dostęp do e-porad prawnych.

zapisz się do newslettera PIT.pl

Komentarze

Autor: piotrdudzik@interia.pl (06-10-2017 09:41:00)
Temat: czym się różni "postępowanie kontrolne" od kontroli podatkowej ???
NUC-S nazywa to co prowadzi "postępowaniem kontrolnym" i twierdzi, że przepisy o "kontroli podatkowej" np co do treści upoważnienia nie mają tu zastosowania bo są to...pokaż całą treść
NUC-S nazywa to co prowadzi "postępowaniem kontrolnym" i twierdzi, że przepisy o "kontroli podatkowej" np co do treści upoważnienia nie mają tu zastosowania bo są to dwa różne postępowania. Tzwiń
Dodaj swój komentarz