Aktualności podatkowe



02.05 Czynny żal

Katarzyna SudajCzynny żal - być może obiło się kiedyś o uszy to hasło w kontekście rozliczeń z urzędem skarbowym, ale czy wiemy, co ono oznacza? Kto może zastosować czynny żal i jaką pełni on funkcję? Postaramy się przybliżyć to zagadnienie.

 

Czynny żal - co to jest?

Czynny żal to sposób na uniknięcie sankcji karnoskarbowej w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia skarbowego. Art. 16 § 1 Kodeksu karnego skarbowego (kks) stanowi iż, nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Potocznie mówiąc czynny żal to donos na siebie samego do skarbówki. W ten sposób unikniemy kary, a zapłacimy jedynie zaległy podatek.

 

Warunki skorzystania z czynnego żalu

Jest kilka warunków koniecznych dla skutecznego zastosowania tej procedury:

  1. Popełnienie wykroczenia lub przestępstwa skarbowego
    To niby oczywiste, że najpierw musi mieć miejsce czyn zabroniony, który stanowi wykroczenie lub przestępstwo skarbowe, a dopiero potem można skorzystać z instytucji czynnego żalu. Zgodnie z literą prawa zapobiegliwi podatnicy nie mogą z wyprzedzeniem korzystać z tej procedury.
  2. Zawiadomienie przez sprawcę odpowiedniego organu
    Sprawca przestępstwa lub wykroczenia skarbowego musi sam zawiadomić na piśmie, albo ustnie do protokołu, organ powołany do ścigania, czyli urząd skarbowy, inspektora kontroli skarbowej, urząd celny, Straż Graniczną, Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Żandarmerię Wojskową lub Centralne Biuro Antykorupcyjne (organy postępowania przygotowawczego wymienione w art. 53 § 37 i 38 kodeksu karnego skarbowego).
    Przepisy kks nie nakazują zawiadomienia właściwego do ścigania danego czynu organu, więc skuteczne będzie także zawiadomienie skierowane do niewłaściwego do ścigania danego czynu organu.
  3. Istotne informacje o przestępstwie skarbowym
    Donos na samego siebie musi zawierać istotne okoliczności zgłaszanego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Sprawca musi poinformować organ skarbowy o wszelkich znanych mu szczegółach popełnionego czynu. Oczywiście zgłaszający nie ma obowiązku prowadzenia prywatnego śledztwa, jednak nie może niczego zataić, gdyż wówczas czynny żal będzie nieskuteczny i nie uniknie sankcji karnoskarbowych.
    Kodeks karny skarbowy nie definiuje motywów działania, którymi ma kierować się sprawca dokonujący samodenuncjacji, więc są one obojętne.
  4. Zawiadomienie przed wykryciem przestępstwa
    Ostatnim warunkiem przewidzianym do skutecznego zastosowania czynnego żalu jest zawiadomienie o popełnieniu czynu zabronionego:
    * przed złożeniem donosu przez kogoś innego (zanim organ ścigania będzie miał wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego) lub
    * przed rozpoczęciem przez organ podatkowy kontroli lub innej czynności służbowej zmierzającej do ujawnienia tego przestępstwa skarbowego.
  5. Zapłata podatku
    Art. 16 § 2. kks stanowi, że z instytucji czynnego żalu można skorzystać tylko wtedy, gdy w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. 

 

Wzór pisma (czynny żal)

Nie ma urzędowo określonego wzoru pisma / zawiadomienia o popełnieniu wykroczenia czy przestępstwa skarbowego. Nie ma nawet obowiązku składania tego zawiadomienia na piśmie. Zgodnie z kks sprawca chcący skorzystać z instytucji czynnego żalu może zawiadomić o tym odpowiedni organ ustnie do protokołu.

Jeśli zdecydujemy się na drogę pisemną, to jak każde pismo powinno ono zawierać:

  • dane urzędu / instytucji, do której je kierujemy,
  • dane składającego zawiadomienie,
  • datę złożenia i miejscowość,
  • opis sytuacji, istotne dane, uzasadnienie,
  • podpis.

 

Kto nie może skorzystać z czynnego żalu

Od odpowiedzialności karnoskarbowej nie uchyli się osoba, która kierowała wykonaniem wykroczenia lub przestępstwa skarbowego lub wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, zleciła jej wykonanie tego czynu. Także sprawca, który zorganizował grupę albo związek przestępczy nie uniknie kary. Na pobłażliwość skarbówki nie może liczyć również podatnik, który nakłaniał inną osobę do popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn zabroniony.

 

Kiedy zastosować czynny żal?

Czy warto złożyć donos na samego siebie? Czy lepiej liczyć na to, że fiskus nigdy nie wykryje naszego błędu lub nie wpadnie na trop popełnionego przestępstwa? Na to pytanie każdy podatnik musi odpowiedzieć sobie sam.

Odpowiedź w części uzależniona jest od skali popełnionego czynu zakazanego. Na pewno zapłata zaległego podatku i odsetek podatkowych  jest o wiele mniej dotkliwsza finansowo niż sankcje za wykroczenie skarbowe. A czynny żal jest sposobem na uniknięcie kary pozbawienia wolności za przestępstwo skarbowe.

 

Czynny żal przy korekcie rocznej deklaracji PIT

W obecnym okresie rozliczeń rożnych najbardziej będzie nas interesować instytucja czynnego żalu w kontekście PIT rocznego. Zgodnie z art. 16a kks Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, kto złożył prawnie skuteczną (..) korektę deklaracji podatkowej wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty i w całości uiścił, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, należność publicznoprawną uszczuploną (..).

Również w tym przypadku trzeba spełnić wcześniej wymienione, by uniknąć kary:

  • złożyć korektę zanim urząd skarbowy wykryje nieprawidłowości w rozliczeniu PIT,
  • wraz z korektą pisemnie uzasadnić jej przyczyny,
  • zapłacić zaległy podatek.

Jeśli więc znajdziemy w naszym PIT błąd lub nie ujmiemy w nim wszystkich dochodów uzyskanych w 2011 roku, to możemy złożyć korektę. Mamy na to czas do końca 2017 roku, czyli 5 lat od końca roku, w którym składana jest deklaracja za 2011 rok. Wówczas zakończy się pięcioletni okres przedawnienia.

 

PIT po terminie

Jeżeli przeoczymy termin rozliczeń rocznych (poniedziałek 30 kwietnia 2012 roku dla większości deklaracji PIT za 2011 rok), to również możemy skorzystać z instytucji czynnego żalu. Należy wówczas jak najszybciej złożyć zaległą deklarację i uiścić zaległy podatek plus odsetki. Jednak powody zawarte w zawiadomieniu urzędu skarbowego o złożeniu deklaracji PIT po terminie  muszą być bardzo ważne, aby fiskus odstąpił od wymierzenia nam kary za opieszałość przy rozliczeniu rocznym.

 

Katarzyna Sudaj

PIT.pl

Komentuje Analityk PIT.pl Piotr Szulczewski

Zapomniałem wysłać deklaracji w terminie - czynny żal

Instytucja czynnego żalu przyda się szczególnie tym podatnikom, którzy spóźnili się ze złożeniem swojej deklaracji podatkowej. Jeżeli jesteśmy w stanie udowodnić, że organ podatkowy nie posiada jeszcze informacji o tym, że podatnik popełnił przestępstwo karne skarbowe, to korzystanie z czynnego żalu uchroni nas przed karą. Oczywiście zastosować go można wyłącznie do ok. 2-3 dni po właściwym terminie na złożenie deklaracji. W takim okresie można jeszcze udowodnić, że organ mógł pozostawać w świadomości dopełnieniu terminu na złożenie deklaracji. Jeżeli bowiem zostałaby ona ostatniego dnia terminu wysłana z pomocą Poczty Polskiej, to organ otrzymałby przesyłkę mniej więcej 2-3 dni później, po terminie. Łącznie z pismem wskazującym na czynny żal należy obowiązkowo dopełnić czynności, o której zapomnieliśmy - czyli złożyć deklarację podatkową.

Zadbaj o swój biznes.
Najbardziej kompletny program księgowy na rynku
w zdumiewająco niskiej cenie. Poznaj powód! www.ksiegapodatkowa.pl


Komentarze

Brak komentarzy
Dodaj swój komentarz