07.06 Nowe obowiÄ…zki fundacji

Przepisy o przeciwdziaÅ‚aniu praniu pieniÄ™dzy nakÅ‚adajÄ… na wszelkie dziaÅ‚ajÄ…ce w Polsce fundacje skomplikowane obowiÄ…zki dotyczÄ…ce rejestrowania operacji finansowych. Konieczność speÅ‚niania tych wymogów jest niezależna od tego, czy dana fundacja dysponuje znacznym majÄ…tkiem, bÄ…dź dokonuje operacji finansowych na wiÄ™kszÄ… skalÄ™.

Celem niniejszego opracowania jest wyjaÅ›nienie obowiÄ…zków naÅ‚ożonych na fundacje ustawÄ… z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziaÅ‚aniu praniu pieniÄ™dzy oraz finansowaniu terroryzmu (zwanej dalej "ustawÄ…").

Jakie transakcje fundacja powinna zarejestrować?

Fundacja przeprowadza transakcje, gdy zgodnie z art. 2 pkt 1e ustawy wykonuje zlecenie lub dyspozycjÄ™ klienta, przez którego należy rozumieć m. in. darczyÅ„cÄ™ oraz również podmiot, który uzyskaÅ‚ od fundacji pomoc materialnÄ… (finansowÄ… lub niefinansowÄ…).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 3 ustawy rejestracji podlegajÄ… transakcje:

• których równowartość przekracza 15.000 euro, również w przypadku, gdy sÄ… one przeprowadzone za pomocÄ… wiÄ™cej niż jednej operacji, których okolicznoÅ›ci wskazujÄ…, że sÄ… one ze sobÄ… powiÄ…zane i zostaÅ‚y podzielone na operacje o mniejszej wartoÅ›ci z zamiarem unikniÄ™cia obowiÄ…zku rejestracji (art. 8 ust. 1 ustawy);

• których okolicznoÅ›ci wskazujÄ…, że mogÄ… ona mieć zwiÄ…zek z praniem pieniÄ™dzy lub finansowaniem terroryzmu (art. 8 ust. 3 ustawy).

Ważną kwestią w tym względzie jest kwalifikacja danej czynności jako transakcji w rozumieniu ustawy. Zgodnie z definicją w art.2 pkt 2 ustawy przez transakcje rozumie się dokonywane we własnym imieniu , jak i na cudzy rachunek:

• wpÅ‚aty i wypÅ‚aty w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, w tym przekazy pieniężne w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporzÄ…dzenia nr 1781/2006, zlecone zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza nim;

• kupno i sprzedaż wartoÅ›ci dewizowych;

• zamianÄ™ wierzytelnoÅ›ci na akcje lub udziaÅ‚y;

• przeniesienie wÅ‚asnoÅ›ci lub posiadania wartoÅ›ci majÄ…tkowych, w tym oddanie w komis lub pod zastaw takich wartoÅ›ci.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 2 pkt. 3 w rozumieniu ustawy wartościami majątkowi są:

• Å›rodki pÅ‚atnicze;

• instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;

• inne papiery wartoÅ›ciowe lub wartoÅ›ci dewizowe;

• prawa majÄ…tkowe, rzeczy ruchome oraz nieruchomoÅ›ci.

Ustawa w art. 8 ust. 1e przywiduje, iż obowiÄ…zek rejestracji, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy nie dotyczy:

• przelewów przychodzÄ…cych, z wyjÄ…tkiem przelewów przychodzÄ…cych z zagranicy;

• transakcji zwiÄ…zanych z gospodarkÄ… wÅ‚asnÄ… fundacji;

• transakcji tymczasowego przewÅ‚aszczenia na zabezpieczenie wartoÅ›ci majÄ…tkowych, wykonanej na czas trwania umowy przewÅ‚aszczenia z instytucjÄ… obowiÄ…zanÄ…;

• przypadków okreÅ›lonych w art. 9d ust. 1 ustawy.

Ustawa w art. 9d ust. 1 wymienia w szczególnoÅ›ci nastÄ™pujÄ…ce przypadki:

• gdy klient jest podmiotem Å›wiadczÄ…cym usÅ‚ugi finansowe, majÄ…cym siedzibÄ™ na terytorium paÅ„stwa czÅ‚onkowskiego Unii Europejskiej albo paÅ„stwa równoważnego;

• transakcje z organami administracji rzÄ…dowej, organami samorzÄ…du terytorialnego oraz organami egzekucyjnymi.

Przy klasyfikacji danej czynnoÅ›ci warto zwrócić uwagÄ™ na szeroki zakres pojÄ™cia „przeniesienia wÅ‚asnoÅ›ci lub posiadania wartoÅ›ci majÄ…tkowych”. Należy wskazać, że również darowizna na rzecz fundacji bÄ™dÄ…c „przeniesieniem wÅ‚asnoÅ›ci” podlega obowiÄ…zkowi rejestracji. Wszelkie formy pomocy udzielanej przez samÄ… fundacjÄ™ (np. dofinansowanie okreÅ›lonych dziaÅ‚aÅ„ ) bÄ™dÄ… podlegaÅ‚y obowiÄ…zkowi rejestracji. Dotyczy to także sytuacji, gdy jedna fundacja przyznaje drugiej fundacji darowiznÄ™ na realizacjÄ™ okreÅ›lonego projektu.

Przykładowe stany faktyczne

Przykład 1: transakcja realizowana za pomocą banku

W praktyce dziaÅ‚ania fundacji zdarzajÄ… siÄ™ trudniejsze do zakwalifikowania sytuacje. Z takim problemem styka siÄ™ fundacja, gdy udziela ona pomocy finansowej za poÅ›rednictwem banku, którego sama jest klientem.

W ocenie Ministerstwa Finansów bank taki również zobowiÄ…zany jest do rejestracji transakcji podlegajÄ…cych reżimowi ustawy, co jednak nie zwalnia fundacji z obowiÄ…zku wpisania transakcji do swojego rejestru.

Zdaniem Ministerstwa Finansów w opisywanym wypadku przeprowadzenie transakcji przez fundacjÄ™ skÅ‚adać siÄ™ bÄ™dzie z dwóch elementów:

• przeprowadzenia transakcji przez fundacjÄ™ poprzez podjÄ™cie decyzji o przyznaniu wsparcia finansowego okreÅ›lonemu podmiotowi (klientowi fundacji);

• przeprowadzenia transakcji przez bank (na zlecenie fundacji) poprzez przekazanie Å›rodków finansowych beneficjentowi pomocy.

W opinii Ministerstwa Finansów: "Zarejestrowanie transakcji przez fundacjÄ™ powinno nastÄ…pić po przeprowadzeniu transakcji przez bank. W przeciwnym wypadku zarejestrowana przez fundacjÄ™ transakcja nie bÄ™dzie odzwierciedlaÅ‚a stanu faktycznego – do czasu realizacji transakcji przez bank, beneficjent pomocy (klient fundacji) nie otrzyma faktycznego wsparcia finansowego".

W związku z tym "Departament Informacji Finansowej nie może podzielić stanowiska (...), że fundacja nie jest podmiotem przeprowadzającym transakcje, w związku z czym nie dotyczy jej obowiązek rejestrowania transakcji".

Przykład 2: transakcja realizowana w transzach

Kolejnym przykÅ‚adem budzÄ…cym wÄ…tpliwoÅ›ci jest sytuacja w której fundacja udziela pożyczki, np. w wysokoÅ›ci 300 tys. zÅ‚otych, wypÅ‚acanej w transzach. Pożyczkobiorca rozlicza siÄ™ z otrzymanych Å›rodków i otrzymuje kolejnÄ… transzÄ™. Tylko część transz nie przekracza progu 15 tys. euro. W przedstawionym stanie faktycznym wÄ…tpliwym jest czy należy:

• zgÅ‚aszać jako transakcje powiÄ…zane transze o wartoÅ›ci poniżej ustawowego progu (wartość caÅ‚ej pożyczki przekracza 15 tys. euro); albo

• tylko rejestrować transze o wartoÅ›ci powyżej ustawowego progu (jako niepowiÄ…zane).

Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy „transakcjÄ™ powiÄ…zanÄ…” można okreÅ›lić jako „transakcjÄ™, przeprowadzanÄ… za pomocÄ… wiÄ™cej niż jednej operacji, których okolicznoÅ›ci wskazujÄ…, że sÄ… one ze sobÄ… powiÄ…zane i zostaÅ‚y podzielone na operacje o mniejszej wartoÅ›ci z zamiarem unikniÄ™cia obowiÄ…zku rejestracji”.

Zdaniem Ministerstwa Finansów w powyższym stanie faktycznym:

„PodziaÅ‚ transz pożyczki wynika z umowy zawartej pomiÄ™dzy FundacjÄ…, a pożyczkobiorcÄ… zatem nie cechuje siÄ™ kryterium celowoÅ›ci dzielenia kwoty ponadprogowej [ponad 15 tys. euro] w celu unikniÄ™cia rejestracji. JeÅ›li jednak w uznaniu Fundacji pożyczkobiorca celowo w ww. sposób skonstruowaÅ‚ umowÄ™ aby uniknąć rejestracji transakcji, powinna ona zarejestrować jÄ… jako powiÄ…zanÄ….”

Sposób sporzÄ…dzenia i prowadzenia rejestru transakcji

W zakresie sporzÄ…dzania i prowadzenia rejestru transakcji, oprócz ustawy wÅ‚aÅ›ciwe sÄ… również przepisy rozporzÄ…dzenia Ministra Finansów z dnia 21 wrzeÅ›nia 2001 r. w sprawie okreÅ›lenia wzoru rejestru transakcji, sposobu jego prowadzenia oraz trybu dostarczania danych z rejestru Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej (zwanego dalej „rozporzÄ…dzeniem”).

Dodatkowo w przypadku transakcji, której okolicznoÅ›ci wskazujÄ…, że może ona mieć zwiÄ…zek z praniem pieniÄ™dzy lub finansowaniem terroryzmu, fundacja zobowiÄ…zana jest przekazać Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej (GIIF) dodatkowe dane o stronach transakcji, bÄ™dÄ…ce w posiadaniu fundacji, w tym informacje o ich rachunkach osobistych oraz rachunkach zwiÄ…zanych z prowadzonÄ… dziaÅ‚alnoÅ›ciÄ… gospodarczÄ…, niewykorzystanych w przedmiotowej transakcji.

Rejestr transakcji może być prowadzony w dwóch formach: papierowej i elektronicznej. Zarówno ustawa, jak też rozporzÄ…dzenie nie narzuca fundacji formy prowadzenia rejestru. Jednakże przepisy te okreÅ›lajÄ… wymogi co do sposobu prowadzenia rejestru transakcji oraz ustanawiajÄ… jego wzór.

Wybór formy prowadzenia rejestru powinien być dostosowany do iloÅ›ci, rodzaju i wielkoÅ›ci transakcji jakie przeprowadza fundacja. W przypadku przeprowadzania dużej iloÅ›ci transakcji ponadprogowych, praktyczniejszym może okazać siÄ™ prowadzenie rejestru transakcji w formie elektronicznej. W odmiennym przypadku, przy znikomej iloÅ›ci transakcji podlegajÄ…cych obowiÄ…zkowi rejestracji, fundacja powinna rozważyć prowadzenie rejestru transakcji w formie papierowej.

Zakończenie

Fundacje w praktyce czÄ™sto spotykajÄ… siÄ™ z wÄ…tpliwoÅ›ciami w stosowaniu przepisów o przeciwdziaÅ‚aniu praniu pieniÄ™dzy i finansowaniu terroryzmu. Pomocne w tym wzglÄ™dzie sÄ… umieszczone na stronie internetowej Ministerstwa Finansów wyjaÅ›nienia oraz przykÅ‚ady najczęściej spotykanych bÅ‚Ä™dów w prowadzeniu rejestrów transakcji.

Autorzy sÄ… prawnikami Kancelarii Prawnej Skarbiec.Biz, która specjalizuje siÄ™ w

międzynarodowej optymalizacji podatkowej.

ŹródÅ‚o: Kancelaria Prawna Skarbiec.Biz

powrót do listy aktualnościFormy działalności