05.05 Co drugi rencista w ZUS wciąż ma rentę na stałe

Co drugi rencista w ZUS wciąż ma rentę na stałe - rozmowa z Grażyną Wawrzyńczyk-Kaplińską naczelnym lekarzem ZUS - Gazeta Prawna z dn. 04.05.2009 r.

Kryzys powoduje, że coraz wiÄ™cej osób otrzymujÄ…cych renty okresowe ubiega siÄ™ o renty staÅ‚e. Czy ZUS bÄ™dzie je przyznawać?

- Lekarz orzecznik zawsze ma możliwość wydania orzeczenia o niezdolnoÅ›ci do pracy na staÅ‚e. W 2005 roku weszÅ‚a jednak w życie nowelizacja odpowiednich przepisów, wprowadzajÄ…c generalnÄ… zasadÄ™, że niezdolność do pracy ustala siÄ™ na okres do piÄ™ciu lat. Jednak w przypadku braku rokowaÅ„ odzyskania zdolnoÅ›ci do pracy w tym okresie lekarz orzeka o niezdolnoÅ›ci do pracy na okres dÅ‚uższy lub na staÅ‚e.

Kto może więc otrzymać takie świadczenie?

- Osoby cierpiÄ…ce na choroby powodujÄ…ce upoÅ›ledzenie sprawnoÅ›ci organizmu w stopniu nierokujÄ…cym odzyskania zdolnoÅ›ci do pracy. Dotyczy to np. chorób nowotworowych.

Ile osób w Polsce ma prawo do staÅ‚ej renty?

- W Polsce renty pobiera obecnie 1,27 mln osób, z czego 48,1 proc. ma przyznane renty na staÅ‚e. WiÄ™kszość staÅ‚ych rent to Å›wiadczenia przyznane jeszcze przed zmianÄ… zasad orzekania o niezdolnoÅ›ci do pracy. Na przykÅ‚ad w 2008 roku takie Å›wiadczenia otrzymaÅ‚o zaledwie 2,4 tys. osób.

Nadal docierają do nas sygnały, że nie wszystkie osoby ubiegające się o renty wiedzą o możliwości odwołania się do komisji lekarskiej. Z czego to wynika?

- Wszystkie osoby, którym orzeczenie wydaÅ‚ lekarz orzecznik, sÄ… informowane o możliwoÅ›ci zgÅ‚oszenia sprzeciwu do komisji lekarskiej. Ponadto orzeczenie, które otrzymuje osoba badana w formie pisemnej, zawiera pouczenie, w którym jest informacja o możliwoÅ›ci zgÅ‚oszenia sprzeciwu, terminie na jego wniesienie i jednostce, do której sprzeciw może być skierowany. WedÅ‚ug mnie system dwuinstancyjny siÄ™ sprawdziÅ‚. W sÄ…dach pracy jest coraz mniej spraw, w których kwestiÄ… spornÄ… jest orzeczenie o niezdolnoÅ›ci do pracy.

Dokładnie ile?

- W 2004 roku w sprawach, gdzie podstawÄ… decyzji w sprawie Å›wiadczeÅ„ byÅ‚o orzeczenie lekarza orzecznika, sÄ…dy zmieniÅ‚y decyzje ZUS w 47,3 tys. przypadków, natomiast w 2007 roku już tylko w 13 tys., a w 2008 roku - w 10,1 tys. spraw. W 2008 roku od decyzji wydanej na podstawie orzeczenia lekarskiego do sÄ…du pracy Å‚Ä…cznie odwoÅ‚aÅ‚o siÄ™ 36,5 tys. osób. MuszÄ™ jednak zwrócić uwagÄ™, że w sÄ…dach jednym z powodów zmiany oceny niezdolnoÅ›ci do pracy sÄ… nowe okolicznoÅ›ci dotyczÄ…ce stanu zdrowia. JeÅ›li choroba siÄ™ rozwija, ubezpieczeni dostarczajÄ… nowÄ… dokumentacjÄ™ potwierdzajÄ…cÄ… fakt utraty zdolnoÅ›ci do pracy, sÄ…d wydaje wyrok korzystny dla osoby ubiegajÄ…cej siÄ™ o rentÄ™.

Co jest najczęstszym powodem odmowy przyznania renty?

- Brak niezdolnoÅ›ci do pracy stwierdzony przez lekarza orzecznika lub komisjÄ™ lekarskÄ…. W 2008 roku w przypadku ubezpieczonych skÅ‚adajÄ…cych wnioski po raz pierwszy - brak niezdolnoÅ›ci do pracy ustalono w ok. 17 proc. spraw, natomiast w przypadku wniosków ponownych - w okoÅ‚o 13 proc. spraw.

W czasie dyskusji o emeryturach pomostowych przez wszystkie możliwe przypadki była odmieniania możliwość zmiany zawodu przez osoby pracujące w szkodliwych warunkach. Z danych ZUS wynika, że zaledwie jeden procent spraw o renty kończy się przyznaniem renty szkoleniowej. Dlaczego tak mało?

- Renty szkoleniowe są przyznawane od 1997 roku. O renty z tytułu niezdolności do pracy często ubiegają się osoby mające niskie kwalifikacje. Osoby mające wykształcenie podstawowe i nieposiadające żadnych kwalifikacji nie mogą zostać poddane przekwalifikowaniu. O tym, czy osoba badana jest zdolna do pracy w innym zawodzie i jakie warunki należy jej stworzyć, aby mogła przygotować się do niej i ją wykonywać, decyduje ocena zdolności poznawczych, zdolności percepcyjnych i cech osobowości.

Jak otrzymać rentę szkoleniową?

- Gdy lekarz orzecznik ZUS lub komisja lekarska ZUS wyda orzeczenie o celowoÅ›ci przekwalifikowania zawodowego, ZakÅ‚ad przyznaje rentÄ™ szkoleniowÄ… na sześć miesiÄ™cy i kieruje takÄ… osobÄ™ do urzÄ™du pracy. Jego zadaniem jest znalezienie odpowiedniego kursu przygotowujÄ…cego do nowego zawodu. Jednak ta znakomita idea renty szkoleniowej w praktyce siÄ™ nie sprawdza. UrzÄ™dy pracy czÄ™sto nie sÄ… w stanie zaproponować takim osobom odpowiednich do poziomu ich kwalifikacji kursów zawodowych. W efekcie, jeÅ›li starosta zawiadomi ZUS o braku możliwoÅ›ci przekwalifikowania, osoby majÄ…ce rentÄ™ szkoleniowÄ… ponownie wracajÄ… do ZUS, a wtedy lekarz orzecznik ZUS z urzÄ™du musi wydać kolejne orzeczenie.

Czy takie osoby faktycznie chcÄ… zmienić zawód?

- Tak. Renta szkoleniowa jest przyznawana wyÅ‚Ä…cznie osobom, które posiadajÄ… pozytywnÄ… opiniÄ™ od psychologa - konsultanta ZUS i, w opinii ZUS, majÄ… motywacjÄ™ do nauki nowego zawodu i kontynuowania w nim aktywnoÅ›ci zawodowej.

Czy zdarzajÄ… siÄ™ przypadki, że osoby, które otrzymaÅ‚y rentÄ™ szkoleniowÄ…, odwoÅ‚ujÄ… siÄ™, domagajÄ…c siÄ™ renty z tytuÅ‚u niezdolnoÅ›ci do pracy?

- Tak. Renta szkoleniowa jest przyznawana na okres niezbędny do przekwalifikowania zawodowego, ale nie dłużej niż na 36 miesięcy. Po zdobyciu nowego zawodu i zakończeniu pobierania renty szkoleniowej osoba zainteresowana powinna podjąć pracę. Czasami renta z tytułu niezdolności do pracy wydaje się osobom ubiegającym się o rentę - świadczeniem bardziej korzystnym.

Rozmawiała Bożena Wiktorowska

ŹródÅ‚o: ZUS

powrót do listy aktualnościemerytura/renta